Kunnen onze cultuurplanten door kruising ver- 

 beterd worden? 



Verslag van het Landbouwcongres van 22—25 J"l' 1884 te Amersfoort, 1884. 



De weg, dien men bij een systematische verbetering onzer cultuurplanten moet 

 inslaan, bestaat uit den aard der zaak in het vermenigvuldigen van produc- 

 tievere vormen in de plaats van minder productieve. 



De natuur zelve is steeds ijverig bezig zulke meer productieve vormen te 

 scheppen; zoo kan men er bijna zeker van zijn, dat er op eiken graanakker 

 enkele planten voorkomen, die niet alleen beter zijn dan alle andere, gelijktijdig 

 op dien akker staande individuen, maar zelfs in productiviteit uitmunten boven 

 hunne moederplanten, welke het zaaikoorn hebben opgeleverd en waaraan zij 

 overigens gelijk zijn. 



De verschillen, waardoor zulke productieve planten zich onderscheiden van 

 hare omgeving, zijn dus zeer klein en moeielijk waarneembaar; wanneer men 

 echter door langdurige oefening op deze verschillen opmerkzaam is geworden, 

 de betere planten kiest om daarvan het zaaizaad te winnen en hiermede van jaar 

 tot jaar voortgaat, dan is het mogelijk om langzamerhand een zeer belangrijke 

 verbetering der cultuurgewassen tot stand te brengen. Op eenige punten, die daarbij 

 in acht moeten genomen worden, heb ik bij een vroegere gelegenheid gewezen '). 



De oorzaak van het ontstaan van zulke voortreffelijke planten is tot nu toe 

 onbekend gebleven : men weet alleen dat men hierbij te doen heeft met spontane 

 of »toevallige« variatie, die het gevolg is van veranderingen in de uiterlijke levens- 

 voorwaarden, waaraan de betrokken planten of hun voorouders, onderworpen zijn 

 geweest, maar de wijze waarop deze veranderingen van de levensvoorwaarden in 

 de stof, waaruit de plant bestaat werken, kent men niet. 



Naast dezen vorm van veranderlijkheid door kleine, moeielijk waarneembare 

 sprongen, staat een ander meer in het oogloopend proces van wijziging. In enkele, 

 zeldzamere gevallen ziet men namelijk onder de talrijke gelijksoortige planten 

 van een zaaisel, enkele individuen ontstaan, die zich door meer in het oogloo- 

 pende kenmerken van hun omgeving onderscheiden. Opmerkzame landbouwers 

 hebben de zaden van zulke sterk afwijkende planten zorgvuldig geoogst, en in 

 het bijzonder bij de granen is het gelukt om op die wijze onmiddellijk geheel 

 nieuwe, voor de praktijk zeer belangrijke variëteiten te verkrijgen. 



') Verslag van het verhandelde op het 35e Landhuishoudkundig Congres, gehouden 

 te Wageningen 1882, pag. 162. 



