36 r 



dien van den wilden stanivorm samen te vatten. Wordt het woord ras of variëteit 

 in dezen ruimeren zin opgevat, dan kan bijvoorbeeld wederkeerige bevruchting 

 van vierrijige en tweerijige gerst, niettegenstande deze i)lanten gewoonlijk als 

 bijzondere »soorten" worden beschreven, met het volste recht kruising worden 

 genoemd. Ten opzichte van tarwe en spelt, van gewone haver en troshaver, van 

 velderwten en tuinerwten enz., geldt dan volkomen hetzelfde. 



Er behoeft nauwelijks op gewezen te worden, dat onvruchtbare bastaarden 

 voor het landbouwbedrijf gewoonlijk zonder waarde zullen wezen ; steeds zal dit 

 natuurlijk het geval zijn bij planten, die door zaad worden vermenigvuldigd; 

 bij soorten daarentegen, die, zooals vele bolplanten, de aardappel, de meeste hoo- 

 rnen enz., door bollen, knollen, enten of stekken langdurig kunnen vermenig- 

 vuldigd worden, is het zeker dat men door bastaardeering belangrijke nieuwe vormen 

 kan scheppen. De middelen, die ter bereiking van dit doel moeten worden aan- 

 gewend, komen in hoofdpunten met de vereischten overeen, waaraan bij de rassen- 

 kruising voldaan moet w<»rden ; praktisch zijn kruisingsproeven echter veel ge- 

 makkelijker uit te voeren dan bastaardeeringen. 



De kruising, opgevat in de boven daaraan toegekende beteekenis, geeft over 

 het algemeen aanleiding tot het ontstaan van producten, die boven hunne stamvormen 

 uitmunten door constitutionele kracht, door vruchtbaarheid en door veranderlijkJieid. Zooals 

 men ziet zijn de twee eerste dezer punten juist van zoodanigen aard als door de 

 praktijk gewenscht wordt; van het derde punt kan dit echter niet zonder voor- 

 behoud gezegd worden ; een bepaald nadeel is daarin echter in geenen deele gelegen, 

 want het is over het algemeen gemakkelijk om aan de veranderlijkheid eener 

 cultuurplant paal en perk te stellen. 



Andere dan de drie hier genoemde algemeene regels laten zich ten aanzien 

 van de kenmerken der producten en kruising niet wel aanvoeren. Op een bijzon- 

 dere verhouding, di vooral uit een theoretisch oogpunt belangrijk is, verdient de 

 aandacht echter nog gevestigd te worden, namelijk op de meer of minder volledige 

 menging van de kenmerken der stamrassen bij kruising. Twee gevallen, die evenwel 

 trapsgewijze in elkander overgaan, kunnen zich daarbij voordoen. Men kan name- 

 lijk in het kruisings-product de kenmerken der ouders, hetzij in een staat van 

 volledige vermenging terugvinden, of wel deze kenmerken zijn van elkander tot 

 zekeren graad gescheiden gebleven, zoodat in het eene orgaan of in het eene »kind« 

 de eigenschappen van de moeder, in een ander orgaan of in een ander »kind« 

 de eigenschappen van den vader op den voorgrond treden. De oudere physio- 

 logen meenden dat bij de kruising van naverwante vormen geene vermenging 

 maar scheiding van kenmerken, — bij kruising van minder verwante vormen daar- 

 entegen, volledige menging van kenmerken in de directe kruisings-producten regel 

 is. Kruist men bijvoorbeeld twee planten met elkander, die tot dezelfde soort be- 

 hooren, maar waarvan de ene witte en de andere' roode bloemen heeft en die 

 overigens van elkander niet verschillen, dan ziet men in het nageslacht wit bloeiende 

 individuen, of wel planten die aan sommige takken witte, aan andere roode bloemen 

 dragen, of eindelijk planten wier bloemen gedeeltelijk rood gedeeltelijk wit, dus 

 gevlekt zijn, voor den dag komen. Vereenigt men echter een rood en wit bloeiende 

 plant, die ook in vele andere opzichten verschillend zijn, zoodat zij tot afzonder- 

 lijke soorten of rassen worden gebracht, met elkander, dan zal de kleur van de 



