364 



»in het andere zaaisel twee planten voorkwamen, die aan elkander gelijk waren, 

 »noch ook eene enkele plant die de kenmerken van een der oudervormen bezat. 

 »Er bevinden zich daaronder zoowel variëteiten van gewone tarwe (Triticum vulgare) 

 »als variëteiten van de harde of glastarwe (Triticum durum), hetgeen zeer natuur- 

 »Hjk is, maar ook tarwevormen, die alle eigenschappen bezitten van de Egyptische 

 »tarwe ^Triticum turgidum) en andere die volkomen gelijken op spelt (Triticum Spelta) 

 »hetgeen opvallend is in de nakomelingschap van een gewone en een glastarwe.« 



Vilmorin bespreekt nog eenige andere geheel overeenkomstige resultaten 

 van kruising; maar het komt mij overbodig voor, hoe belangwekkend zij ook zijn 

 mogen, daarvan hier ter plaatse verder gewag te maken ; het principe war het mij 

 hier alleen om te doen is, is door het voorafgaande voldoende opgehelderd. 



Wij komen thans tot de beantwoording van een andere vraag, die in het 

 aangevoerde voorbeeld buiten bespreking is gebleven maar die uit een practisch 

 oogpunt bijzonder belangrijk is, namelijk, wanneer of de nieuwe, door kruising 

 verkregen vormen »zaadvast« worden, dat is bij uitzaaiing constant blijken te zijn. 



Een algemeen geldig antwoord laat zich op deze vraag niet geven, daar bijna 

 elke plantensoort in dit opzicht bijzondere verhoudingen vertoont. Daar het evenwel 

 meer en meer blijkt, dat de graad van veranderlijkheid der mestiezen van de tweede, 

 derde en hoogere generatiën in verband staat met de wijze waarop de bevruchting 

 plaats heeft, is het noodzakelijk dit verband hier ter plaatse aan te wijzen. De 

 zaak komt daarop neder, dat al die vormen, welke zelfbevruchting bezitten zeer 

 spoedig gefixeerd kunnen worden, zonder dat het noodzakelijk is bijzondere voor- 

 zorgsmaatregelen te nemen om kruising te verhinderen, terwijl omgekeerd, bij die 

 vormen waarvan de voortplanting regelmatig door kruisbevruchting geschiedt, het 

 zaadvast worden meer tijd vereischt. Gewoonlijk is in het laatste geval isoleering 

 der nieuwe rassen, gedurende één of meer jaren noodzakelijk. De ondervinding 

 aan de Rijkslandbouwschool opgedaan, heeft geleerd, dat nieuwe, door kruising 

 ontstane gerstrassen, die, evenals de cultuurgersten ') in het algemeen, zich regel- 

 matig door zelfbevruchting voortplanten, na een zeer gering aantal (bijv. drie of 

 vier) generaties, als volkomen gefixeerd kunnen worden beschouwd. Had men dus 

 door kruising van gerstrassen een nieuwen, en voor de praktijk nuttigen vorm 

 verkregen, dan zou deze na verloop van drie tot vijf jaren in den zaadhandel 

 kunnen worden gebracht^). 



Voor de tarwe, waarvan de verschillende variëteiten zich eveneens gewoonlijk 

 door zelfbevruchting vermenigvuldigen, geldt zonder eenigen twijfel volkomen het- 

 zelfde, maar de ondervinding aan de Rijkslandbouwschool is dienaangaande nog 

 niet zoo ondubbelzinnig als voor de gerst. 



De rogge verkeert in een geheel ander geval ; alle variëteiten welke mij daar- 

 van bekend zijn, planten zich door kruisbevruchting voort. Het fixeeren van nieuwe 



') Ook de beide overal in het wild voorkomende gerstsoorten, de muizengerst 

 {Horieum murinttw) en het roggegras (Honleum secalinum), planten zich gewoonlijk door 

 zelfbevruchting voort. 



-) In de veeteelt zijn talrijke nieuwe rassen door kruising ontstaan; bij itrenge en 

 verstandige selectie, heeft men gewoonlijk na vijf of zes generaties standvastigheid van 

 kenmerken verkregen, zoodat het fixeeren van nieuwe typen onder de huisdieren ook 

 betrekkelijk snel geschieden kan. 



