365 



vormen is dus in dit geval aan grootere moeielijkhciien onderworpen en men kan 

 dit doel alleen dan berei'ken, wanneer men een niet te gering aantal individuen, 

 die aan elkander zoo volkomen mogelijk gelijk zijn, en de gewenschte eigenschappen 

 in voldoende mate bezitten, op een geïsoleerde plaats, waar zij aan de werking 

 van vreemd stuifmeel (van andere roggevariëteiten) zijn onttrokken, uitzaait. Wordt 

 de nieuwe variëteit gedurende eenige opvolgende generaliën op deze wijze voort- 

 geplant, dan schijnt de verwantschap van de individuen van een en denzelfden 

 vorm zoodanig toe te nemen, dat zij elkander regelmatig onderling bevruchten, 

 zelfs dan nog wanneer er stuifmeel van andere variëteiten, die in de nabijheid 

 groeien, gelijktijdig met het eigen stuifmeel op de stempels mocht vallen. Is er 

 evenwel geen stuifmeel der zelfde variëteit op de stempels aanwezig, dan kan ook 

 bij deze betrekkelijk gefi.xeerde vormen zeer gemakkelijk kruisbestuiving door middel 

 van andere in de nabijheid groeiende variëteiten plaats hebben. In mijn bovenge- 

 noemd opstel heb ik er op gewezen, dat het laatstgenoemde feit. in verband met 

 de zelfonvruchtbaarheid der rogge, de verklaring geeft van de algemeen erkende 

 ervaring, dat het aantal variëteiten van deze cultuurplant zoo uiterst gering is in 

 vergelijking met den vormenrijkdom van de zelfvruchtbare tarwe en gerst. 



De slotsom van de bovenstaande beschouwingen is in korte woorden deze: 

 Door kruising kunnen nieuwe, scherp gekarakteriseerde vormen worden voortge- 

 bracht, die zich meer of minder gemakkelijk laten fixeeren. 



Zal dit feit echter van eenige praktische beteekenis worden, dan moeten de 

 nieuw verkregen vormen door een of andere voor den landbouw nuttige eigen- 

 schap boven de reeds bestaande variëteiten uitmunten. Zoodoende rijst de dubbele 

 vraag of er kans is door kruising zulke voor den landbouw gewenschte vormen 

 voort te brengen, en op welke wijze men er het best in zal kunnen slagen de 

 waarde van de nieuwe variëteiten vast te stellen. 



Wat de eerste dezer beide vragen betreft, het antwoord daarop is boven reeds 

 gegeven. — want gelijk wij zagen kan het als zeker worden beschouwd, dat door 

 kruising niet alleen tallooze nieuwe vormen kunnen ontstaan, maar men moet aan- 

 nemen, dat er onder de meest geschatte variëteiten onzer landbouwplanten' ) een 

 zeker aantal zijn, die door toevallige kruising zijn ontstaan, zoodat, naar een be- 

 paald stelsel ingerichte kunstmatige kruisingsproeven, zonder twijfel dit aantal zou- 

 den kunnen doen toenemen. 



De groote moeielijkheid bij de verbetering der cultuurplanten is dus niet zoo 

 zeer in het voortbrengen van nieuwe vormen gelegen, als wel in het bepalen van 

 de landbouwkundige waarde daarvan. Het is dus de beantwoording van het tweede 

 gedeelte van de zoo even gestelde vraag, waarop uit het praktische oogpunt het 

 eigenlijke gewicht moet worden gelegd. Dat de Nederlandsche landbouw in dit 

 opzicht tot nu toe achterlijk is gebleven, is even zeker als verklaarbaar. Maar dat 

 het gewenscht is in dezen toestand verbetering te brengen zal wel niemand ont- 

 kennen. Naar mijn oordeel zou dit doel bereikt kunnen worden door het oprichten 

 eener vereeniging, die zich de verbetering onzer cultuurplanten uitsluitend tot 

 taak stelde. 



') Wat de tuinbouwgewassen betreft zijn eveneens zeer vele van de meest gewaar- 

 deerde vormen door kruising ontstaan. 



