371 



zich op volkomen overeenkomstige wijze als de zijwortels ontwikkelen, komt het 

 mij belangrijk voor hier ter plaatse alle bekende planten op te geven, waarbij 

 reeds vroeger een directe verandering van een nwrtelspits in een blad- of bloemknop is 

 waargenomen. 



Wat de \' a a t cry pt o ga m en betreft, is mij dienaangaande het volgende 

 bekend. 



Sachs') schijnt den overgang van wortelvegetatiepunten. in knoppen bij 

 de varen Platycerium Willingkii te hebben waargenomen, hij treedt echter 

 niet in nadere bijzonderheden. 



Bij Ophioglossum vulgatum berust de vermeerdering der plant langs 

 vegetatieven weg uitsluitend op de vorming van wortelknoppen. Deze staan schijn- 

 baar zijdelings op de wortels^) maar zij zijn in werkelijkheid door de metamor- 

 phose van het wortelvegetatiepunt gevormd, en de schijnbaar zijdelingsche stand 

 is daarvan het gevolg, dat de eerste wortel welke uit de basis van den knop komt, 

 snel groeit, zich juist in het verlengde van den moederwortel plaatst en van dezen 

 weldra in geen enkel opzicht is te onderscheiden ; het is dus, als of er aan het 

 uiteinde van den wortel een embryo ontstaat. Bij nauwkeurig onderzoek kan men 

 de ware verhouding aan een klein weefselringetje herkennen, dat zich aan den 

 voet van den nieuwgevormden wortel bevindt, en dat ontstaat door dat een dun 

 schorslaagje van de knopbasis bij de ontwikkeling van den eersten wortel door- 

 boord en ter zijde gedrongen wordt. Dit laagje is echter niet meer dan een paar 

 cellen dik. \'an Tieghem heeft dit het eerste beschreven en ik heb zijn op- 

 gaven volkomen bevestigd gevonden. Volgens dezen schrijver kunnen de Ophio- 

 glossumwortels ook nog echte laterale knoppen voortbrengen^), maar daarvan 

 heb ik niets waargenomen. 



Pfeffer ontdekte^), dat de nog met de plant verbonden worteldragers van 

 Selaginella laevigata, S. Martensii en S. inaequalifolia onder som- 

 mige omstandigheden tot takjes konden uitgroeien. Hij bevond dat het afsnijden 

 van de beide vorktakken boven de punten, waar de stengels zich door dichotomie 

 verdeelen, het uitgroeien van de aldaar aanwezige rustende worteldragers tot 

 bebladerde takken bevordert. Ik zelf heb gezien, dat bij het stekken van Sela- 

 ginella Martensii, S. denticulata en S. Galeottiana-'') de onder den 

 grond aanwezige worteldragers tot wortelvorming aanleiding geven, terwijl de 

 boven den grond voorkomende worteldragers tot bebladerde takjes uitgroeien, 

 en het komt mij zoo goed als zeker voor, dat verdere onderzoekingen zullen 

 leeren, dat de vermenigvuldiging der Selaginella's langs vegetatieven weg, steeds 

 op dezen overgang van worteldragers in bebladerde stengels berust. 



') Vorlesungen über Pflanzenphysiologie, pag. 29, i882. 



-) G. Hol l,e, Ueber Eau und Entwicklung der Vegetationsorgane der Ophioglos- 

 seen. Bot. Zeit. 1875, Taf. 3, Fig. 10. 



') Recherches sur la symétrie de structure des plantes vasculaires, Ann. d. se. nat. 

 Bot. 1872, pag. 114. In zijn Traite de botanique spreekt van Tieghem slechts van 

 één soort van knoppen bij Ophioglossum. 



') Die Entwicklung des Keimes der Gattung Selaginella, Hanstein's bot. .A.bh., 

 Bd. I, Heft 4, pag. 67, 1871. 



^) Deze stekproeven werden voor mij door Professor Hugo de Vries genomen. 



