373 



van 1858 bij een plant die aan een, tegen het oosten gekeerd venster, in de 

 volle zon had gestaan. Kar sten heeft den bloemendragenden wortel afgesneden 

 en aan A. Braun gegeven. Het gelukte hem niet om door kunstmatige invloeden 

 de verandering op nieuw te doen plaats hebben. 



Na deze uitweiding keer ik terug tot de verdere bespreking van de normale 

 laterale wortelknoppen. 



Bij bijna elke plantensoort, waar men wortelknoppen aantreft, is de wijze 

 waarop deze ontstaan door een of andere morphologische bijzonderheit geken- 

 merkt, die aan de betrokken soort eigen is, en waardoor deze zich van alle 

 overige soorten meer of minder onderscheidt; alleen bij zeer na aan elkander 

 verwante plantensoorten, zooals Nasturtium sylvestre en Cochlearia 

 Armoracia, verloopt het proces der knopvorming op identieke of op bijna 

 identieke wijze. Tengevolge van de zooeven genoemde verschillen is het niet 

 moeielijk om de planten met wortelknoppen tot een zeker aantal meer of minder 

 scherp gekarakteriseerde groepen te brengen. Een punt, dat hierbij in de eerste 

 plaats in aanmerking komt, is de vraag naar de natuur van de weefsels en de 

 weefselsystemen van den moederwortel, die bij de vorming der wortelknoppen 

 zijn betrokken. Ten aanzien van dit punt moet vooreerst worden opgemerkt, 

 dat wortelknoppen evenals zijwortels hetzij zeer vroegtijdig, bijna onmiddelijk 

 achter de in groei verkeerende, zeer jeugdige deelen van de wortels, óf ook later, 

 aan oudere wortels kunnen worden aangelegd ver verwijderd van de vegetatie- 

 punten en den streek van den lengtegroei. Geschiedt het eerste dan is het peri- 

 cambium — soms met enkele daaraan grenzende cellagen van de primaire schors — 

 het knopvormende weefsel ; de eigenlijke bevoorrechte plaatsen voor de knop- 

 vorming, zijn daarbij veelvuldig maar niet altijd, die celgroepen, welke rondom, 

 of juister, aan en op de basis van jonge bijwortels gelegen zijn. Geschiedt daaren- 

 tegen het laatste, dat is, heeft de knopvorming plaats op worteldeelen, die ver 

 van den voortgroeienden top zijn verwijderd, dan kunnen zich de volgende ge- 

 vallen voordoen: Ten eerste: de knop kan ontstaan door directe metamorphose 

 van een in rustenden toestand verkeerend beginsel van een zijwortel. Ten tweede: 

 de knoppen ontstaan uit dat gedeelte van de primaire schors van een zijwortel, 

 dat verscholen is in de secundaire schors van den moederwortel, dit geval stemt 

 blijkbaar met de gewone wijze van het ontstaan der wortelknoppen uit jongere 

 wortels, waarvan boven werd gewaagd, in hoofdzaak overeen. Ten derde: de knoppen 

 ontstaan uit de meristematische lagen, welke zich, hetzij onder secundair periderm 

 van wortels bevinden wier primaire schors is verdwenen, of onder een kurklaag 

 die de primaire schors bekleedt. 



Wordt de primaire schors vroegtijdig afgeworpen, zooals dit vooral bij houtige 

 wortels veelvuldig pleegt te geschieden, dan ontstaan de wortelknoppen in enkele 

 gevallen uit de buitenzijde der in de richting van de mergstralen gelegen zeef- 

 bundels of uit de daaraan grenzende cellagen. Dit schijnt echter over het alge- 

 meen shlechts uitzondering te zijn, en ik moet hierbij opmerken, dat zijwortels 

 aan andere wortels, zelfs bij het stekken, ook volstrekt niet gemakkelijk op deze 

 wijze ontstaan, terwijl dit bij de vorming van bijwortels uit stengels en bladen 

 juist de algemeene regel is. 



In een eigenaardig geval, dat in het boven gegeven overzicht moeielijk kan 



