377 



■weefsel, waaruit de tweede wortel ontstaat, identiek is met dat waaruit zich de 

 knoppen ontwikkelen. Drie of meer wortels heb ik echter nimmer bij elkander 

 gevonden, zoodat men niet zou kunnen beweren dat alle knoppen als gemeta- 

 morphoseerde wortels moeten worden beschouwd. 



Solanum Dulcamara komt in vele opzichten met Pi c ris overeen, maar 

 de houtige wortels van deze plant hebben groote neiging tot de vorming van 

 lateraalcallus, dat uit de basis der zijwortels ontstaat en dan tot knopvorming aan- 

 leiding geeft. Bevindt zich aan de zijwortelbasis een rustend wortelbeginsel, — 

 €n dit is zeer vaak het geval, — dan kan, zooals reeds boven is opgemerkt, ook 

 daaruit knopvormend callus ontstaan. De wortels zijn gewoonlijk vierstralig, ver- 

 liezen zeer vroegtijdig hun primaire schors en het aantal op de zooeven genoemde 

 wijze uit de secundaire schors gevormde knoppen kan zeer groot wezen. 



Cochlearia Arnioracia en Nasturtium sylvestre kunnen hier ter 

 plaatse gemeenschappelijk besproken worden. De vorming van wortelknoppen is 

 bij deze planten een ware ziekte geworden. Vooral bij N. sylvestre is het aan- 

 tal knoppen zoo sproot, dat het onmogelijk is dat zij zich alle tot een nieuwe 

 plant ontwikkelen, zelfs al werden ze alle afzonderlijk met een stuk van den 

 moederwortel uitgeplant — deze zou daartoe geen toereikend voedsel bevatten. 

 Hier zoowel als bij Cochlearia Armoracia staan de knoppen op de oppervlakte 

 van den moederwortel in kleine groepjes rondom en op de basis van de zijwortels. 

 De zj wortels staan bij Nasturtium in twee rijen, maar zij zijn bij Cochlearia 

 gewoonlijk in vier, eenigszins spiraalvormig gewonden lijnen geplaatst. Bij eenige 

 wortels van de laatstgenoemde plant heb ik alle knoppen geheel en al afgesneden 

 en bovendien een weefsellaag van ongeveer i m. M. dikte van het weefsel waarop 

 zij rustten verwijderd. De wortelstukken waarmede dit was geschied werden daarna 

 in vochtig zand geplant. De knopvormende kracht der wortels scheen door de 

 verminking eer begunstigd dan benadeeld te zijn, want weldra ontsprongen uiterst 

 talrijke knoppen in kleine groepjes uit de schors van de in de weefsels der moeder- 

 wortels verscholen zijwortelstompjes. Het is mij daarbij gebleken, dat elke cubus 

 van niet meer dan óén centimeter ribbe uit den moederwortel gesneden, ook al 

 is daarop geen spoor van een knop aanwezig, een of meer knoppen kan voort- 

 brengen. Deze knoppen vormen zeer gemakkelijk om hun basis bijwortels') en 

 zoodoende onstaan er talrijke nieuwe individuen. Is echter het afgesneden schors- 

 laagje it; 2 m. M. dik, dan is de knopvormende kracht voor goed uitgedoofd. Deze 

 kracht zetelt dus langs den wortel in vier lijnen, welke buiten over de mergstralen 

 heen loopen, en wel in die punten dezer lijnen waar zich de zijwortals bevinden. 



B. Bij lederen zijwortel bevindt zich slechts ccn enkele knop. 



Epilobium angustifolium") vormt een overgang van het vorige geval 



') Evenals bij Nasturtium en Cardaniine, waarvoor ik dit bij een vroegere 

 gelegenheid heb aangetoond, ontstaan de zijwortels van Cochlearia Armoracia 

 exogeen uit de stengelweefsels. Bij de vorming van zijwortels uit andere uoc/^/s merkte 

 ik bij deze planten niets bijzonders op: zij ontstaan op de gewone wijze uit het peri- 

 ■cambium van den centraalcylinder. 



^) Voor zoover ik weet de eenige Onagracee met wortelknoppen. I r mis ch houdt 

 het voor mogelijk dat zij ook bij Epilobium Dodonaei voorkomen. 



