18 OVER ÜE VOOEOUÜEELIJKE STAMVOKMEN DER VERÏEBRAÏEN. 



eveneens wilden beproeven voor secundaire, minder belangrijke punten of voor 

 zoodanige, die thans nog niet genoegzaam gekend zijn om eene vruchtbare ver- 

 gelijking toe te laten. Onder de laatste reken ik het excretorisch en het ge- 

 slachtsapparaat. Ontstaan de gesloten zakken waarin de geslachtsproducten bevat 

 zijn als een deel van het coelom (of. Lang, Gunda segmentata)? Wat is de 

 morphologische beteekenis van de buizen waardoor deze zakken naar buiten uit- 

 monden en die uitwendig als een dubbele rij van symmetrische poriën herken- 

 baar zijn? Heeft het parige nephridium inwendige openingen of niet? Deze en 

 andere vragen moeten eerst tot oplossing gebracht worden vóór de vergelijking 

 ook op het gebied van deze organen kan worden doorgevoerd. 



Met betrekking tot het vaatstelsel schijnt het niet onbelangrijk dat het bij 

 de Nemertineu (over het geheel) als een gesloten stelsel kan beschouwd worden^ 

 waarin somtijds haemoglobine-houdende, somtijds kleurlooze bloedlichaampjes wor- 

 den rondgevoerd en dat er als verbindingstakken tusschen de drie overlangsche 

 hoofdstammen kleine, metameer geplaatste dwarstakjes optreden, die geen capil- 

 lairvaten afgeven en in aantal geheel met de darmdiverticula overeenstemmen. 

 Indien de darmuitstulpingen werkelijk met de mesoblastische somiten van 

 Amphioxus homoloog zijn, dan mag de beteekenis van deze regelmatige plaat- 

 sing, waarbij er één komt op ieder lichaamsmetameer, vooral in vergelijking met 

 de plaatsing der primitieve aortabogen in de embryonen der gewervelden, niet 

 over het hoofd worden gezien. 



Ten slotte zou ik het willen herhalen dat de bespiegelingen en de opgewor- 

 pen vermoedens der laatste bladzijden niet hebben bijgedragen tot de formu- 

 leering der in het eerste gedeelte van dit opstel uitgesproken hypothese. Zij 

 vormen slechts de achterhoede in een gedaehtengang, die uitging van de verge- 

 lijking tusschen zoo gewichtige en zoo primitieve organen, als de hypophysis 

 en de chorda en die er niet in kon verhinderd worden enkele stappen te doen op 

 het gebied van andere apparaten en organen die aan beide groepen gemeen. 

 zijn. Ook met betrekking tot deze laatste moeten intusschen nadere grondige 

 onderzoekingen worden afgewacht alvorens op deze vragen voldoende licht zal 

 geworpen zijn. 



