OVEE DE VOOKOU ÜERLIJKE STAMVOEMEN DER VERTEBEA.TEN. 17 



steeds achter de hersenen, bij anderen komt het vóór dat centraalorgaan te 

 liggen. 



Deze feiten schijnen mij niet zonder beteekenis, al wensch ik ze thans niet 

 uitvoerig te bespreken, en alleen nog te wijzen op eene belangrijke bijzonder- 

 heid uit de ontwikkelingsgeschiedenis van Amphioxus, zooals de onderzoekingen 

 van Hatschek ons die heeft leeren kennen. Ik bedoel de aanwezigheid in 

 het voorste deel van den oesophagus, vóór den mond, van twee 

 zijdelingsche hypoblastische uitstulpingen (fig. 13), die in hun aard 

 en hunne verdere ontwikkeling verschillen, zoowel van de mesoblastische somi- 

 ten als van de kieuwuitstulpingen van den oesophagus. Deze twee aanvankelijk 

 symmetrische uitstulpingen worden vervolgens van het entoderm afgesnoerd en 

 ondergaan een verschillend lot: de linker treedt in gemeenschap met 

 de buitenwereld door een met trilharen voorziene opening in het 

 ektoderm, terwijl de rechter een epitheel-bekleeding levert in het preorale deel 

 van het lichaam, waar het darmkanaal op die wijze uit verdrongen wordt. De 

 linker werd door Kowalevskt beschouwd als een bijzonder zintuig van 

 de larve. 



Al vermag ik thans geen nadere bewijzen voor de verwantschap van deze 

 organen en die der Nemertinen aan te voeren, zoo vestig ik toch de aandacht 

 op de overeenkomst in ontwikkeling. Wanneer wij letten op de belangrijke 

 degeneratie die Amphioxus schijnt te hebben ondergaan, schijnt het niet onmo- 

 gelijk dat de linker holte inderdaad een tijdelijk zintuig-apparaat vormt, terwijl 

 de rechter reeds andere functiën vervult en de oorspronkelijke beteekenis verlo- 

 ren heeft. Deze darmuitstulpingen van Amphioxus zouden ongeveer in dezelfde 

 verhouding staan tot de meer achterwaarts gelegene parige uitstulpingen van 

 den oesophagus, die tot de kieuwspleten van dit dier worden, als de twee oor- 

 spronkelijke uitstulpingen der Balanoglossus-larve, die tot het eerste paar kieuw- 

 spleten worden zich verhouden tot de volgenden, die daarachter gaandeweg op- 

 treden. De Nemertinen zijn slechts in het bezit van een enkel paar zoodanige 

 uitstulpingen, en deze kunnen in verband blijven met die gedeelten van ektoder- 

 male uitstulpingen, die bij enkele hooger gedifferentieerde genera, zooals wij 

 hierboven geschetst hebben, het hoofddeel uitmaken van een sensorisch (olfac- 

 torisch?) apparaat. 



De ver strekkende gevolgen, die onze eerste veronderstelling met zich sleept, 

 heeft ons aanleiding gegeven een vluchtigen blik te werpen op de hoofdpunten 

 waarin reeds nu een zekere vergelijkbaarheid tusschen Nemertinen en primitieve 

 Vertebraten mogelijk zou wezen en het zou ons te ver voeren zoo wij dit 



£3 



NATUURK. VEEH. DER KONINKi. AKADEMLE. DEEL XXIII. 



