OVER DE VOOROUDEHLIJKE STAMVOEMEN DER VERTEBEATEN. 15 



enterocoelom dat zich ontwikkeld heeft uit eu afgescheiden is geworden van het 

 archenteron of niet? Ofschoon ik vroeger, toen men geneigd scheen de Nemer- 

 tinen met de zoogen. parenchymateuse platwormen te vereenigen, deze meening 

 bestreden heb op grond van de regelmatige plaatsing der darmblindzakken, die 

 afwisselden met een gelijk aantal geslachtsklieren welke op hun beurt tusscheu 

 spierachtige dissepimenten tot ontwikkeling komen, zoo moet ik thans erkennen, 

 nu onze denkbeelden omtrent de beteekenis van de lichaamsholte als een deri- 

 vaat van de oorspronkelijke darmholte in de laatste jaren zooveel aan duidelijk- 

 heid en scherpte gewonnen hebben, dat ik de aanwezigheid van zoodanige 

 lichaamsholte bij de Kemertineu ten sterkste betwijfel en de vraag hierboven 

 gesteld dus ontkennend zou wenschen te beantwoorden. 



Zoowel bij de hooger gedifferentieerde Hoplonemertinen als in de meer pri- 

 mitieve Schizo- en Palaeonemertinen heb ik steeds exemplaren aangetroffen waarbij 

 de ruimte die er overbleef tusscheu den huidspierzak eenerzijds eu tusschen de 

 holten van darm, geslachtsorganen, bloedvaten en slurpscheede andererzijds, ten 

 eenenmale opgevuld was met bindweefsel. Wel worden somtijds, vooral in de 

 nabijheid van den oesophagus, spleten en holten in dit weefsel aangetroffen, die 

 echter niet met een opithelium bekleed zijn (wellicht met het vaatstelsel in ge- 

 meenschap staan?) en het best zouden kunnen vergeleken worden met dat waar- 

 aan de Hektwig's den aan Huxley ontleenden naam van Schizocoeiom geven : 

 spleten in een raesenchymateus weefsel. 



Dit alles maakt mij zeer geneigd om de darmuitstulpingeu der Nemertinen in 

 hetzelfde licht te beschouwen waarin Lang die van Gunda opvat: nl. als de 

 voorloopers van coelomzakken, die dan weder met die van deAm- 

 phioxuslarve zouden vergelijkbaar zijn. Zeer moeilijk te beantwoor- 

 den schijnt mij de vraag: hoe kunnen deze darmuitstulpingeu hunne functie en 

 hunne beteekenis in zoodanige mate wijzigen? Zoo zij oorspronkelijk in het aan- 

 zijn traden ten bate eener vergrooting van de oppervlakte, die voor de spijsver- 

 teering bestemd was, zoo moeten zij in den loop der tijden, toen zij afgesuoerd 

 werden, deze functie verloren hebben, terwijl in plaats daarvan sterke lagen van 

 epitheel-spiercellen in hunne wanden tot ontwikkeling kwamen, die vervol- 

 gens tot de niyotomen geworden zijn, welke ten slotte den oor- 

 spronkelij ken spierwand van het lichaam (Hautmuskelschlauch) 

 verdrongen hebben. Deze spierwand toch is nooit in metameren 

 geplitst en ook geheel afkomstig uit het ektoderm. 



Sporen van dezen ectodermalen spierzak, die in den aanvang ook de darm- 

 diverticula omsluit, waaruit zich de hem verdringende myomeren zullen ontwik- 

 kelen, worden vermoedelijk nog bij sommige vertebraten en wel buiten hun alge- 



