12 OVEE DE VOOEOUDERTiIJKE STAMVORMEN DER VERTEBRATEN. 



vangen wordt door spierweefsel dat zich uit den wand dezer uitstulpingen (somiten) 

 ontwikkelt] eene beteekenis als tijdelijke as, rondom welke deze veranderingen 

 plaats grijpen. Het gewichtige karakter van de chorda als een primitief, als 

 een voorouderlijk orgaan wordt erkend, niettegenstaande of liever juist omdat 

 zij bij de volwassen dieren in de hoogere groepen gaandeweg verdwijnt, terwijl 

 de rol van steunende as daar wordt overgenomen door de beenige wervelkolom. 



Dat zij in een verwijderden stamvader van de gewervelde diereu ook wellicht 

 gediend heeft tot berging van een voor uitstulping vatbaren slurp, die oorspron- 

 kelijk eene tactiele beteekenis had, volgt, naar het mij toeschijnt, uit eene zorg- 

 vuldige overweging van de onderlinge betrekkingen tusschen de hypophysis en 

 de chorda en tusschen eerstgenoemd orgaan en de hersenen. 



Nog één bemerkenswaardig feit moet ik ten slotte vermelden. Herhaaldelijk 

 vertoonde zich namelijk eene bijzonderheid in het achterste gedeelte van de slurp- 

 scheede van de verschillende soorten van Cerebratulus — zeer lange Nemertinen 

 ■wier slurpscheede de tot aan het achterste uiteinde van het lichaam reikt. Terwijl 

 bij jonge exemplaren van deze species de slurpscheede tot achter in het lichaam 

 ■werkelijk een hol kanaal is, vertoonen oudere en grootere exemplaren ten dezen 

 aanzien afwijkingen. In het achterste deel van het lichaam was nl. de holte 

 bijna geheel opgevuld door een aaneensluitend celweefsel met dui- 

 delijke kernen (fig. 18), somtijds was de holte zelfs geheel verdwenen. Dit 

 celweefsel heeft bij sommigen een klierachtig karakter, somtijds schijnen zelfs 

 Tadiair geplaatste acini voorhanden waardoor de oppervlakte (inhoud) belangrijk 

 vergroot wordt. Latere onderzoekingen zullen nog moeten uitmaken in hoeverre 

 die gevallen, waarin de inwendige holte inderdaad verdwenen is, wellicht zouden 

 kunnen beschouwd worden als een stap in de richting van werkelijke solidifica- 

 tie van dat gedeelte van de scheede, dat van betrekkelijk geringe beteekenis is 

 bij het uitstulpingsproces van den slurp. Deze verandering van functie en van 

 bistologischen bouw wordt alleen gevonden bij de minder hoog gedifferentieerde 

 groepen, die slechts zelden van hun slurp gebruik maken: bij de meer gespe- 

 cialiseerde Hoplonemertini, waar de slurp onophoudelijk wordt in- en uitgestulpt 

 en waar een krachtige spierlaag in de scheedewand aanwezig is, werd zij ner- 

 gens aangetroffen. 



De aard van dit verschijnsel zal nog meer uitvoerig moeten worden nagegaan» 

 afgescheiden van het argument dat uit de liistologische eigenschappen van deze 

 celbekleeding kan ontleend worden. 



Inderdaad zouden wij ons langs een soortgelijken ontwikkelingsweg de veran- 

 dering van een holle slurpscheede in eene vaste ruggestreng kunnen voorstellen, 

 te meer omdat de slurpscheede der Nemertinen ook reeds beschouwd mag worden 



