OVER DE VOOROUDERLIJKE STAMVORMEN DER VERTEBRATEN. 11 



■van de chorda der gewervelden (in geval deze de meest primitieve blijkt te 

 zijn), 2) met de hierboven aangestipte pbylogenetische beteekenis der hypophysis. 



"Wij hebben nu nog 'enkele punten na te gaan, die meer in het licht treden 

 zoodra men eene homologie tusschen chorda en slurpscheede wenscht aan te 

 nemen. 



De chorda van een gewerveld dier draagt, in de phase van hare hoogste ont- 

 wikkeling, zonder twijfel een geheel ander karakter dan de slurpscheede der Ne- 

 mertinen. Terwijl de eeue een staafvormig deel is, vertoont zich de ander als 

 een holle buis. A^iettemin neemt ook de chorda in hare eerste outwikkelingssta- 

 diën dikwijls de vorm aan eener overlangsche groeve * waarvan de holte een 

 derivaat is van het archenteron, en die eerst later, wanneer het chordaweefsel 

 zich verder differentieert, opgevuld wordt. Toch dunkt mij het latere verschil in 

 histologischen bouw (bij de ééne een vacuolair celweefsel, bij de andere de bin- 

 nenwand en de inhoud van een holte die in den regel niet verdwijnt) geene 

 ernstige tegenwerping tegen hare eventueele homologie. Er zijn meerdere gevallen 

 waarin de moderne morphologie solide celstreugen als de homologa beschouwt van 

 andere, die eene holte omsluiten. Ook het verschil in de ontwikkeling van spier- 

 weefsel, dat een belangrijk nuiar zeer wisselend (cf. fig. 16 — Ib) aandeel neemt 

 in den bouw van de slurpscheede, terwijl het zoowel in de chorda als hare 

 scheeden ten eenenmale ontbreekt, mag niet over het hoofd worden gezien. Even- 

 min echter dat deze spierlagen bij de Nemertinen in het naauwste verband blij- 

 ken te staan tot de verrichtingen van den slurp, bij soraniigen eene hoogst be- 

 langrijke reductie hebben ondergaan en daarom ook bij de vergelijking buiten 

 beschouwing mogen blijven. 



In laatste instantie zijn deze verschillen te danken aan de uiteenloopende betee- 

 kenis voor het dier, die dit orgaan in de beide groepen gaandeweg verkregen heeft. 

 Bij de gewervelde dieren heeft dit centrale, staafvormige deel, dat de mesoblas- 

 tische somiten (de voorwervels) tot steun dient bij hunne voortschrijdende ont- 

 wikkeling [waardoor de oorspronkelijke (ektodermale) spierzak gaandeweg ver- 



* Ik mag niet verzuimeu hier de aandacht te vestigen op een tweetal opstellen in den jaargang 

 1882 van het Archiv f. Anat. en Physiologie, waarmede ik eerst kennis maakte nadat het MS van 

 dit opstel gereed was, nl. Lieberkühn, Ueber die Chorda der Saugethieren en BKiUN, Entwickelungs- 

 vorgange am Schwanzende bei Saugethieren. 



Beide onderzoekers vinden dat in verschillende gedeelten van het lichaam de chorda hij haren eersten 

 aanleg een hol, hukvormig orgaan h (fig. 11). Beaun vond ditzelfde bij vogels. Ook de laatste onder- 

 zoekingen van KöLLiKER, Steahl enz. voerden tot gelijksoortige resultaten. 



