164 



Zijn Statisch onderzoek kan worden uitgevoerd, nadat het voorwerp is gedood, 

 langs anatomischen, chemischen physischen weg. 



Zijn Dynamisch onderzoek heeft betrekking op de krachten van het leven zelve: 

 wie deze wil leeren kennen zal niet beginnen met het leven in den drager te ver- 

 nietigen. 



De Biologie in het algemeen bestaat uit de vereeniging dezer drie richtingen, de 

 Physiologie is dat gedeelte er van, dat zich met het Dynamische onderzoek bezig- 

 houdt. De Physiologie zou Dynamische Biologie kunnen genoemd worden. 



Het is de aanwezigheid van deze physiologische richting in een biologisch onder- 

 zoek, welke daarop den karakteristieken stempel drukt, en aan het meer en meer op 

 den voorgrond treden daai^an op mikroskopisch gebied, is een groot deel van den 

 vooruitgang te danken, waaraan in den laatsten tijd de meeste takken van de weten- 

 schap van het leven hebben deelgenomen. 



Wij keeren daarmede tot de Bacteriologie terug, wier kracht is gelegen in stelsel- 

 matig genomen proeven, berustende op de juiste en strenge toepassing van physiolo- 

 gische onderzoekingsmethoden. Daardoor is de erkentenis verworven van de rol, 

 welke de mikroskopische wereld speelt in tal van richtingen, waar hare aanwezigheid, 

 zelfs door de geleerden vroeger nauwelijks vermoed, hare groote beteekenis door ieder 

 met veirassing is waargenomen. De Bacteriologie is zoodoende tot een belangrijk 

 onderdeel der Biologische wetenschap in het algemeen geworden en het is voor eenige 

 besprekingen van hare beteekenis in dat opzicht, dat ik thans Uw aandacht heb te 

 verzoeken. 



Dit onderwerp blijkt bij nadere beschouwing omvangrijk te zijn. Het is inder- 

 daad opmerkelijk hoe groot het getal vragen van algemeen biologisch belang is, welke, 

 overgebracht op bacteriologisch gebied in scherpte winnen, beantwoording veeleer 

 mogelijk doen schijnen, dan zoolang zij gesteld worden ten opzichte van de hoogere 

 planten en dieren. De reden van deze belangrijke omstandigheid ligt in de gemak- 

 kelijkheid, waarmede door toepassing der bacteriologische voorschriften allerlei mi- 

 krobensoorten, kunnen verkregen worden, die de dragers zijn van physiologische 

 eigenschappen, welke men vroeger alleen kende bij cellen, deeluitmakende van 

 weefsels van samengestelden bouw bij hoogere organismen en slechts uiterst 

 moeielijk voor experimenteel onderzoek toegankelijk. Alle mikroben zijn éénzellige 

 wezens, — cellen in de meest eenvoudige gedaante. Hun levensleer is derhalve cel- 

 physiologie, en zoodoende wordt ons het naast bereikbare ideaal van de physiologie 

 der hoogere wezens, dat ook niets anders is dan celphysiologie, bij het bacteriologisch 

 onderzoek nader gebracht. De grootere eenvoudigheid, waarmede bacteriologische 

 proeven van essentieel biologisch belang kunnen genomen worden, de minder om- 

 vangrijke kennis, daartoe vereischt dan voor de uitvoering van overeenkomstige 

 proeven met hoogere organismen, verzekeren ongetwijfeld aan de Bacteriologie inde 

 -.;t vele leerlingen, en er is voor de vordering eener wetenschap niets van 

 z.-j groot belang, als de deelneming daaraan door vele, omdat daardoor de 

 ontdekking van nieuwe feiten verhaast, belangrijke gezichtspunten het eigendom 

 van ruimere maatschappelijke kringen worden. Bovendien geeft eerst de gang door 

 vele hoofden en vele zinnen, die alle iets weten te wijzigen of te volmaken, dien 

 stempel van voltooiing aan een nieuw denkbeeld, noodzakelijk om daaraan 

 waarde voor het praktische leven mede te deelen. In het kort, zij is daardoor 



