i65 



als het ware geschapen om het jongere en opkomende geslacht in de wetenschap van 

 het leven in te wijden, dat wil zeggen de Biologie even populair te doen blijven als 

 zij dit ook juist door de Bacteriologie is geworden. 



Maar ter zake. 



Welke dan zijn de levensverschijnselen, gemeenzaam aan de hoogere en de lagere 

 organismen, wier studie door de Bacteriologie in nieuwe richtingen of op eenvoudiger 

 wijze mogelijk wordt gemaakt? 



Levensprocessen van den meest verschillenden aard, even gewichtig voor de 

 theorie als voor de praktijk, trekken onze aandacht. Ik wil trachten enkele daarvan 

 vluchtig te schetsen. 



\'oorzeker moet hier in de eerste plaats gedacht worden aan den Groei en de 

 \ ermenigvuldiging, dat is aan de twee meest karakteristieke, direct waarneembare 

 eigenschappen van al w'at leeft. Met den groei en de vermenigvuldiging der levende 

 wezens hangt alles, wat betrekking heeft op de Erfelijkheid en de Veranderlijkheid 

 hunner eigenschappen ten nauwste samen. Het kan, naar het mij toeschijnt, moeielijk 

 f ntkend worden, dat deze problemen, waarvan de theoretische en de experimenteele 

 behandeling bij de hoogere wezens op zulke groote moeielijkheden stuit, op bacterio- 

 logisch gebied overgebracht in hooge mate aan eenvoudigheid en duidelijkheid win- 

 nen. Ik behoef hier alleen slechts te wijzen op de snelheid, waarmede de bacteriën- 

 generaties op elkander volgen, vergeleken met die bij de hoogere wezens. 



Het laat zich verder ook niet ontkennen, dat bij sommige bacteriën, wijzigingen 

 in de uiterlijke levensvoorwaarden diepere veranderingen teweegbrengen in de 

 erfelijke eigenschappen, dan men dit ergens bij de hoogere organismen heeft waar- 

 genomen, en dat het derhalve wel de bacteriën zullen zijn, welke de eerste steenen 

 zullen aandragen voor de opstelling eener theorie van de veranderlijkheid, tot nu toe 

 bijna geheel en al door de scheppingen der verbeeldingskracht wordt gedragen. En 

 dat ik hierbij volstrekt niet spreek over gezichtspunten, welke alleen van theoretisch 

 belang zijn, zal ieder erkennen, die in de vaccins, welke Pasteur en vele onder- 

 zoekers na hem door warmte of op andere wijze, uit virulente bacteriën hebben 

 voortgebracht, en in de veranderingen, welke sommige bacteriën, bijv. de industrieele 

 melkzuurfermenten bij de fabriekmatige processen ondergaan, de eerste aanwijzingen 

 van een waarlijk physiologische behandeling van het variabiliteitsvraagstuk zien. In 

 het kort alles doet denken, dat in de theorie van de erfelijkheid en de veranderlijk- 

 heid, dat is in de twee problemen, welke door vele biologen als de grootste en diepste 

 hunner wetenschap worden beschouwd, nieuw leven zal worden gebracht door de 

 Bacteriologie, en dat zij als het ware geroepen schijnt te zijn, om de overbrugging te 

 vormen tusschen de historische, de statische en de dynamische Biologie, dat is tusschen 

 de drie hoofdrichtingen, waarin zich deze wetenschap voortbeweegt. 



Het kost mij moeite om \ an dit belangrijke onderwerp thans reeds af te stappen, 

 maar wij moeten verder. 



Het ademhalingsproces, gemeenzaam aan al wat leeft, laat zich door bacterio- 

 logische proeven langs nieuwe wegen onderzoeken en de vroeger daarover heerschende 

 meeningen en beschouwingen, hebben dientengevolge diep ingrijpende veranderingen 

 ondergaan. Daarvan enkele voorbeelden. 



Bij alle schiinbare willekeur, welke het organische leven overal ten toon spreidt, 

 moet aan de wet van het behoud der energie worden voldaan. De mechanische. 



