enzymen, die op grond daarvan in eiwitenzyinen, suikerenzymen, zetmeelenzymen, 

 glukosidenzymen kunnen onderscheiden worden. De overeenkomst der enzymen, die 

 niet anders dan in watt-r meer of min oplosbare chemische lichamen zijn, met lagere 

 fjrganismen is zoo groot, dat nog betrekkelijk kort geleden sommige chemismen, welke 

 door bacteriën worden veroorzaakt, aan de werking van enzymen werden toege- 

 schreven, zoo bijvoorbeelfl de melkzuurvorming uit melksuiker door contact met den 

 maagwand der herkauwers. Het is inderdaadnietteontkennen,datmen zich geen juister 

 voorstelling van de werking der melkzuurfernienten op suiker kan maken, dan door 

 zich te denken, dat er in het bacteriënlichaam een enzym opgehoopt voorkomt, dat 

 daaruit niet in vrijen toestand naar buiten kan komen, maar in het lichaam der 

 bacterie de naar binnen gedrongen suiker op o\ereenkomstige wijze omzet als bijvoor- 

 beeld de diastase dit doet bij het zetmeel. Van een chemisch standpunt gezien kan 

 men zich van de levende stof, w'aaruit zoowel het lichaam der bacteriën als het 

 protoplasma van de cellen der hoogere wezens is opgebouwd, zelfs een vrij juiste voor- 

 stelling vormen door zich die te denken als een aggregaat van onoplosbare enzymen. 

 Hierdoor wordt echter alleen de werking van de cel op de stoffen daar buiten eeniger- 

 mate verklaard, groei en deeling tengevolge van voeding blijven daarbij even raadsel- 

 achtig als zonder de genoemde voorstelling, want juist deze eigenschappen ontbreken 

 bij de enzymen, wij zagen het reeds vroeger, geheel en al. 



Het zal U bekend zijn, dat de scheikundigen er tot ini toe niet in geslaagil zijn 

 om de chemische natuur der enzymen vast te stellen. Het is zelfs nog niet gelukt 

 met zekerheid uit temaken of deze lichamen al of niet stikstofhoudend zijn, en dereden 

 dezer onzekerheid ligt in den aard van het voorkomen der enzymen in plantenweefsels 

 of in dierlijke sappen, bij tegenwoordigheid van vele bekende en onbekende stofïen, 

 van welke de volledige scheiding onmogelijk is geweest. Nu laat het zich 

 aanzien, dat de Bacteriologie tot de oplossing van dat vraagstuk zal kunnen 

 bijdragen. Sommige enzymen, bijv. de trypsine en de diastase zijn namelijk 

 het product van bacteriën en schimmels, wier cultuur in voedingsvloeistoffen 

 van betrekkelijk eenvoudige en goed bekende samenstelling mogelijk is en die, daarin 

 groeiende de betrokken enzymen kunnen afscheiden. Deze hoopen zich dan lang- 

 zamerhand in de cultuurvloeistoffen op en wel in tegenwoordigheid van geheel andere 

 lichamen dan waarmede zij bij vroegere onderzoekingen gemengd voorkwamen. 

 Ook hierbij moet men zich de moeilijkheid echter niet te gering denken, want meestal 

 zullen andere afscheidingsproducten tegeliikertijd worden gevormd en zich met de 

 enzymen ophoopen. Intusschen is hier ontegenzeggelijk een veld van onderzoek 

 geopend dat resultaten belooft. 



Uit een praktisch oogpunt verdient het opmerking dat de eiwitenzymen der 

 mikroben niet alle aan elkander gelijk zijn, zoodat er dus ook onder moeten voorkomen, 

 welke van de trypsine van ons buikspeeksel verschillen. De vraag rijst of deze af- 

 wijkende enzymen wellicht nuttig zullen blijken te zijn, door het vermogen om eiwit- 

 achtige stoft'en in producten om te zetten weldadig voor onze organisatie. Mocht dit 

 het geval wezen dan openen de bacteriologische cultuurmethoden den weg om deze 

 lichamen in iedere gewenschte hoeveelheid te bereiden. — Sprekende over de eiwit- 

 enzymen der mikroben kan ik niet nalaten op het opmerkelijke feit te wijzen, dat nog 

 door geen enkelen onderzoeker gewag is gemaakt van pepsine als afscheidingsproduct 

 van het mikrobenleven. Is dit slechts toeval en het gevolg van de moeilijkheid om 



