dit enzym aan te toonen? of zou de pepsine een stof zijn, die werkelijk alleen door 

 hooffere organismen wordt voortgebracht? De toekomst zal wel spoedig op die vragen 

 het antwoord brengen, want ook op dit gebied ontbreekt het niet meer aan onder- 

 zoekers. 



De tijd verbiedt de andere kanten van ons onderwerp op gelijke wijze te over- 

 zien, zelfs die te noemen. De gekozen voorbeelden mogen U eenig denkbeeld gegeven 

 hebben van de beteekenis der Bacteriologie voor de beoefening van de Biologische 

 wetenschap in het algemeen. 



De toepassingen der Bacteriologie liggen op medisch, hygiënisch, landbouw- 

 kundig en industrieel gebied. Hare hooge praktische beteekenis laat zich reeds ge- 

 makkelijk afleiden uit het feit, dat zij door hare veelzijdige diensten voor de zieke 

 en gezonde menschen- en dierenwereld, in een zoo kort tijdsverloop als omstreeks 20 

 jaren in den volsten zin des woords populair is geworden, bijna even populair als de 

 scheikunde, waarvan de overeenkomstige ontwikkelingsperiode een omstreeks vijfmaal 

 langer tijdperk omvat, want wat L a v o i s i e r is geweest voor deze wetenschap dat 

 was Pasteur voor de Bacteriologie. 



Op het gebied van de hygiëne heeft zij een ware revolutie teweeggebracht: Zij 

 heeft daaraan eenwetenschappelijken grondslag gegeven, en zoodoende éénheid van ge- 

 voelen op de internationale hygiënische conferenties bereikbaar gemaakt. De rol, 

 welke zij daardoor in onze maatschappij is begonnen te spelen, leert men waardeeren 

 door te denken aan de statistiek van de arbeidsuren, welke door het voorkomen van 

 ziekten voor het algemeene nut bewaard blijven. Tegenwoordig zijn de deskundigen 

 het er bijvoorbeeld over eens, dat het beperkt blijven van de Hamburger cholera- 

 epidemie van 1892 tot een relatief klein gebied, te danken is aan de kennis van de 

 eigenschappen van de cholerabacterie en dat, zonder de afdoende hygiënische maat- 

 regelen, welke voor een groot deel op grond van die kennis genomen zijn, die epidemie 

 zich toen over Noordelijk Europa zou hebben uitgebreid. Als men zich van deze om- 

 standigheid rekenschapgeeft,moetdan niet de ontdekking van de cholerabacterie als een 

 der belangrijkste praktische ontdekkingen beschouwd worden? en geven niet alle, die 

 daarin slechts een interressant wetenschappelijk feit zien, het bewijs van ongeschikt- 

 heid om de werkelijke beteekenis eener ontdekking te beoordeelen? 



Er ziin nuttige en er zijn schadelijke mikroben. Bij het onderwijs aan de Poly- 

 technische School zal het geoorloofd zijn aan de nuttige de eer toe te kennen, welke 

 daaraan toekomt, zij in 't bijzonder zullen onze aandacht tot zich trekken. In ilen 

 strijd om het bestaan, die in de tnikrobenwereld, door het ingrijpen van den niensch 

 met meer hardnekkigheid gestreden wordt dan ergens anders, zullen in den loop der 

 tijden de nuttige overwinnaars blijven. Lang zullen het diphteritisserum en de 

 tuberculine obsoleet, de cholera- en de typhus-bacterie fossiel zijn geworden, wan- 

 neer nog gistsoorton' in de meest verschillende variëteiten in onmetelijke hoeveelheid 

 zullen worden aangekweekt ten nutte der industrie: — wanneer fabrieken van melk- 

 zuurfermenten zullen verrezen zijn om aan de behoefte der zuivelfabrikanten te vol- 

 doen; — wanneer pigmeiitbacteriën in liet oneindige zullen worden vermeerderd om 

 zekere kleurstoffen voort te brengen; — wanneer de nuttige eigenschappen van de 

 organismen der ammoniakvorming en van de nitrificatie de productie daarvan in het 

 groot zullen hebben uitgelokt; — wanneer de bacteriënenzymen beter bekend, de voort- 

 brengers der bruikbare claaroiider op den voorgrond getreden zullen zijn; — wamieer 



