236 



niscli belangrijke planten kunnen daarin in overvloed gekweekt worden, en zoodoende 

 zal hier na weinige jaren een uitmuntende basis voor de technische mikroskopie aan- 

 wezig kunnen zijn. Ja reeds op dit oogenblik is er heel wat in voorhanden, dat ons 

 dienen kan. Een plantenkas, bestemd voor proefnemingen op Bacteriologisch gebied, 

 en een lokaliteit voor het aanleggen van een collectie spiritus- en droogpreparaten, 

 geschikt voor het onderviijs tijdens de wintermaanden, verhoogen de waarde van den 

 tuin. Oook deze aanhangselen van het laboratorium en den tuin zijn niet overdreven 

 groot, maar naar mijn meening beknopt, flink ingericht en juist voldoende voor hun 

 tegenwoordige bestemming. 



Ik kom thans tot de beschouwing van het tweede en verreweg het voornaamste 

 gedeelte van de taak, welke het Bacteriologisch Laboratorium te vervullen heeft, nl. 

 tot het Bacteriologisch Onderzoek en het Bacteriologisch Onderwijs. 



Ik noem hier in de eerste plaats Onderzoek en eerst in de tweede het Onderwijs. 

 Ik word daartoe gedwongen niet alleen door de veel hoogere beteekenis, welke ik per- 

 soonlijk aan onderzoek toeken, maar in ons bijzonder geval ook door den tegen- 

 woordigen toestand onzer uit een praktisch oogpunt zoo uiterst belangrijke weten- 

 schap. Wat namelijk het deel daarvan betreft, dat hier onderwezen en beoefend be- 

 hoort te worden, zijn de tot nu toe bestaande leer- en handboeken niet geschikt om 

 als leiddraad bij een praktischen onderwijs-cursus gebruikt te worden, en zelfs de 

 tijdschriften bieden daarvoor nog slechts een weinig volledig en onvolkomen door- 

 gewerkt ruwmateriaal aan; overal is een voorafgaand zelfstandig onderzoek noodig, 

 om aan de proefnemingen op dit gebied dien graad van zekerheid te verschaffen, 

 welke aanwezig moet zijn, om voor den beginner werkelijk leerzame en duidelijke 

 resultaten te verkrijgen. De verhoudingen zijn hier geheel anders als bij de tech- 

 nische mikroskopie, waarbij de hulpwetenschappen kant en klaar zijn en door tallooze 

 hoofden en handen voor praktisch onderwijs in elke gewenschte richting zijn door- 

 gedacht en doorgewerkt, even als bij de schei- en natuurkunde, waarvan de weten- 

 schappelijke inhoud, ook een hooge graad van paedagogische voortreffelijkheid 

 bereikt heelft. Het is zeer opmerkelijk, dat niettegenstaande deze omstandigheid, 

 welke uit het onderwijsoogpunt nogal zwaarwegend schijnt te zijn, toch juist de 

 Bacteriologie het is geweest, welke tot de oprichting van dit laboratorium heeft 

 geleid, en het is een eigenaardig teeken van de verandering, welke in den geest der 

 tijden begint door te dringen, dat zelfs bij het onderwijs veel minder dan vroeger 

 op de esthetische en theoretische voleindiging van een leervak gelet wordt dan op 

 het werkelijke nut daarvan voor de samenleving. En zoo is het gekomen dat de Al- 

 gemeene Bacteriologie, nog weinig geschikt voor een systematischen leercursus, toch 

 op den voorgrond is getreden bij het opstellen der eischen, waaraan deze inrichting 

 moest voldoen. Hierbij kon dus de belangrijke taak om onze jonge wetenschap voor 

 een praktischen leerkursus geschikter te maken, op den voorgrond treden, en het is 

 mijn hoop daarin langzamerhand te zullen slagen, waarvoor echter nog heel wat 

 waarnemingen en onderzoekingen zullen vereischt worden. Bij de oprichting van dit 

 laboratorium is met deze omstandigheden rekening gehouden door het afzonderlijk 

 inrichten van afdeelingen voor onderzoek en onderwijs. 



Zoodoende is door de Nederlandsche .regeering een stap gedaan, in de naar 

 mijn oordeel meer en meer noodzakelijk wordende richting om aan het wetenschap- 

 pelijk onderzoek meerder zelfstandigheid te geven naast het onderwijs, een om- 



