238 



te maken, en trachten, waar dit tot nu toe niet gelukt is, door zelfstandig onderzoek 

 verder te komen. 



Reeds hebben deze studiën tot een buitengewone verruiming van onzen blik op 

 de werkingen van het organische leven aanleiding gegeven. In tal van gevallen waar 

 vroegere geleerden slechts meenden te moeten denken aan zuiver chemische omzettin- 

 gen, is het gebleken, dat levende mikroben de werkzame factoren zijn, waardoor 

 evenzoovele onzekere en vage beschouwingen uit de wetenschap zijn verdwenen. 

 Zonderlinge wezens zijn daarbij bekend geworden, wier levensvoorwaarden zeer 

 verschillen van de schematische voorstellingen, welke de vroegere wetenschap zich 

 aangaande de krachten van het leven meende te moeten vormen. Laat ik dit nog door 

 een paar voorbeelden toelichten. 



Ik kies daartoe in de eerste plaats organismen, welke een hoofdrol spelen bij 

 den akkerbouw. Onder de vele soorten, die daarbij ongetwijfeld belangrijk zijn, is 

 het vooral één groep waarvan de beteekenis en het groote nut met bijzondere duide- 

 lijkheid zijn bekend geworden. Ik bedoel hier de bacteriën van de zoogenoemde nitri- 

 ficatie, dat is van den overgang van de ammoniumzouten van den bodem in salpeter- 

 zure zouten. Dit is gebleken een der hoofdprocessen te zijn, waarop het vruchtbaar 

 worden van de akkers berust. Het hierbij betrokken chemisme omvat twee phasen. 

 De eerste dezer phasen is de overgang van ammoniak in salpeterig zuur, de tweede, 

 die van salpeterigzure zouten in nitraten. Aan deze beide phasen beantwoorden 

 bijzondere mikroben; de oxydatie van de ammoniakzouten tot nitrieten wordt bezorgd 

 door de nitrietmonade, de oxydatie van het nitriet tot nitraat door de nitraatbacterie. 

 Beide organismen zijn letterlijk overal in de meer oppervlakkige lagen van den grond 

 en daarbij in zeer groot aantal aanwezig. Zoo telde ik in een cub. centim. aarde uit 

 een tuin te Delft 13000 nitrietmonaden. 



Chemische processen als de hier genoemde zijn op zich zelve beschouwd reeds 

 zeer merkwaardig, en zij worden dit in buitengewone mate, wanneer zij aan het 

 leven moeten worden toegeschreven. 



Maar de hoofdreden waarom de hierbij werkzame organismen zoo bijzonder 

 belangwekkend zijn is daarin gelegen, dat zij geheel anders dan de overgroote meer- 

 derheid hunner verwanten, zich alleen dan ontwikkelen en alleen dan hun bijzondere 

 chemische functiën uitoefenen, wanneer alles, wat naar organisch voedsel zweemt, 

 zooveel mogelijk verwijderd is. Leidingswater met een weinig kaliumphosphaat en 

 een ammoniakzout en geïnfecteerd met een spoor tuingrond is daarom bijzonder ge- 

 schikt voor hun ontwikkeling en dientengevolge voor nitrificatie. Intusschen hebben 

 nauwkeurige onderzoekingen mij geleerd, dat sporen van organisch voedsel ook hier 

 niet mogen ontbreken, en dat de tegenwoordig heerschende meening, volgens welke de 

 nitriet- en de nitraatniikroben hun koolstofbehoefte uit het koolzuur van de lucht 

 zouden kunnen dekken, onjuist is. 



Een ander voorbeeld. 



Een der eerste praktische proeven, welke door U in het Bacteriologisch Labora- 

 torium zullen gedaan worden, is het opkweeken uit het stof onzer omgeving, of uit de 

 aarde van wegen en tuinen, van organismen wier kiemen zelfs tegen kookhitte van 

 water bestand zijn en dientengevolge in levenden toestand in gekookte spijzen en 

 dranken, welke op gewone wijze zijn toebereid, kunnen voorkomen. Door deze on- 

 verwachte, en in vergelijking met de overige levende wereld geheel afwijkende ver- 



