241 



tot een beslissend resultaat te komen. Maar hij plaatste die watteprop op zijn kolven 

 en kultuurapparaten op een oogenblik, dat de inwendige glaswand daarvan, nog on- 

 mogelijk bezaaid kon zijn, met vroeger uit de lucht of op andere wijze daarop gevallen 

 of gebrachte kiemen, wel inziende dat het onverschillig is of de bederfkiemen tijdens 

 de proefneming of reeds eer deze begon gelegenheid vonden om toe te treden, en juist 

 dit was door zijn voorgangers verwaarloosd. Hij bereikte zijn doel door het glas- 

 werk vooraf sterk te verhitten, waardoor alle daaraan gehechte levende kiemen ver- 

 brand worden. Zoodoende werd Pasteur de uitvinder van de stofwerende afsluitingen 

 en de ontdekker van de noodzakelijkheid om het glaswerk vóór elke bacteriologische 

 proef vooraf te sterilisieeren, — dat is de naam, welke men tegenwoordig aan het 

 vernietigen van de levende kiemen geeft. Deze en vele andere overeenkomstige later 

 in toepassing gebrachte maatregelen had ik op 't oog toen ik U sprak van de fijnheid 

 in het manipuleeren, voor onze onderzoekingen vereischt. 



Maar is het niet tevens een getuigenis voor de onbegrensde gevolgtrekkingen, 

 waartoe experimenteele wetenschappen kunnen voeren, dat de scherpe formuleering 

 van de twee karakteristieke vragen: »Hebt gij het glaswerk voor uw proeven gesterili- 

 seerd»? en »Hebt gij bij uw proeven voor de afsluiting van de kiemen uit de omge- 

 ving zorg gedragen* ? dat deze beide vragen een volledige omkeer, niet alleen in de 

 geneeskunde en de hygiène, maar zelfs in onze algemeene opvattingen over de eigen- 

 schappen van het organische leven hebben kunnen teweegbrengen, en dat, door de 

 consequente toepassing dezer proefondervindelijke gegevens in de laboratoriën een 

 nieuwe reeks van overwinningen van de biologische wetenschap ten nutte van het prak- 

 tische leven is begonnen ? Voorwaar een grootsch resultaat van eenvoudige voor- 

 zorgsmaatregelen en een groote aanmoediging om hoopvol de resultaten van toe- 

 komstige proefneming te gemoet te zien. 



\'oor het welslagen van elk experiment op bacteriologisch gebied, hoe bescheiden 

 de daarvan verwachte uitkomsten ook wezen mogen, zijn zoodanige schijnbaar nietige 

 voorzorgen en overwegingen essentieel, waarvan ten slotte nog een enkel voorbeeld. 

 Gesteld, men wenscht een bacteriologisch wateronderzoek te doen. Het eerste wat 

 daarbij gewoonlijk wordt vastgesteld is het aantal bacteriën per cub. centim. water. 

 Ditgeschiedtdoorhetwatertebrengen in of op een vast voedingsmateriaal, geschiktom 

 de aanwezige bacteriën ter plaatse waar zij te land komen, niet alleen vast te houden, 

 maar door voeding tot zoodanige vermenigvuldiging te brengen, dat zij zich tot ko- 

 loniën ontwikkelen, dat ist tot uit vele duizende individuen bestaande groepen, welke 

 met het ongewapend oog kunnen waargenomen en geteld worden. Maar wat leert nu 

 de ondervinding? Zij leert, dat de geringste verschillen, welke in den aard van den 

 voedingsbodem voorkomen, zich afspiegelen in het aantal bacteriën, welke op die 

 wijze per cub. centim. water worden gevonden. Zoo zal een verschil in het alkali- 

 gehalte van den voedingsbodem, beantwoordende aan bijv. '/m cM.^ normale loog per 

 honderd cM.^ van het voedsel een enormen invloed op het gevonden aantal bacteriën 

 kunnen uitoefenen. Zeer geringe verschillen in de concentratie van zekere andere 

 stoffen bijv. zouten, waardoor de osmotische spanning van den voedingsbodem ver- 

 anderd wordt, zullen op overeenkomstige wijze werken. Ook temperatuursverande- 

 ringen in het onderzochte watermonster, de tijd gedurende welke het werd bewaard, 

 zelfs de lichtinsolatie waaraan het w^as blootgesteld, kunnen groote verschillen in het 

 resultaat teweegbrengen. Voor den bioloog sprak het volstrekt niet van zelve, dat deze 



M. W. Beijerinck, Verzamelde Geschriften; Derde Deel. i '" 



