242 



en dergelijke omstandigheden op het anders zoo elastische leven van overwegenden 

 invloed zouden kunnen wezen. 



Ik heb dit voorbeeld uitgekozen omdat de eenvoudigheid der proef en hare prak- 

 tische belangrijkheid voor de beoordeeling van de werkzaamheid der zandfilters, aan- 

 leiding hebben gegeven om deze methode van wateronderzoek in zeer vele gevallen 

 toe te passen. Toch heeft het jaren geduurd eer de beteekenis daarvan ten volle be- 

 grepen is, en langen tijd werden er praktici gevonden, die hun geringschatting niet 

 verborgen. Er was daarvoor vroeger reden genoeg, want het consequent doorvoeren 

 van schijnbar nietige voorzorgen is moeielijk en verd aanvankelijk niet genoeg als 

 essentieel beschouwd, waardoor de verkregen uitkomsten vaak werkelijk waardeloos 

 waren. Eerst door het algemeen worden van de praktische cursussen, welke door 

 goed onderrichtte geleerden in de hygiënische laboratoriën geleid werden, verbeterde 

 de logische toepassing der noodzakelijke voorzorgsmaatregelen en daarmede de 

 waarde der proefnemingen. De praktici hebben opgehouden te glimlachen, bemer- 

 kende dat zij zelve belachelijk werden, en er zijn tegenwoordig op vele plaatsen 

 kleinere of grootere onderzoekingsstations ontstaan, in hoofdzaak of uitsluitend voor 

 bacteriologisch wateronderzoek ingericht. 



Ik heb U in den aanvang op de moeielijkheden van het kort en bondig doceeren 

 der Bacteriologie door middel van colleges gewezen. Ik wees U het laatste op het 

 eigenaardige karakter der proefnemingen op dit gebied en het zal U niet ontgaan, 

 dat ook daarin een nieuw bezwaar voor een beknopte voordracht is gelegen. Maar al 

 die essentieele kleinigheden, welke in een voordracht geen plaats vinden, komen bij de 

 praktische oefeningen als het ware van zelf tot hun recht, en de gelegenheid tot 

 het volgen daarvan is thans aan de P. S. voor goed geopend. 



Mijne Heeren Studenten 1 Ik ben hiermede voor dit uur aan 't einde mijner 

 beschouwingen gekomen. De aanvankelijk gestelde vragen aangaande aard en be- 

 doeling van deze inrichting en van het hier te geven onderwijs, heb ik in eenige 

 breede trekken en door enkele beppaalde voorbeelden trachten te beantwoorden en toe 

 te lichten. Dit Laboratorium is thans het Uwe. Daar het als waarschijnlik moet wor- 

 den beschouwd, dat de tijd voor de oprichting ervan nog niet gerijpt zou zijn, indien 

 wij niet konden voortbouwen op den vasten grondslag, welke door Pasteur aan de 

 Mikrobiologie gegeven is, wensch ik zijn naam op dit oogenblik niet te vergeten, 

 en hoezeer onder omstandigheden gebezigd, waarbij niet alleen aan den studietijdmaar 

 ook aan het latere leven moest worden gedacht, zoo komt het mij toch, of wellicht juister 

 gezegd, daarom voor, dat ik onze inrichting niet beter kan inwijden dan door de vol- 

 gende woorden, waarmede hij bij gelegenheid van zijn zeventigjarig jubelfeest de 

 Fransche studenten heeft toegesproken, eenigszins gewijzigd tot de mijne te maken 

 en thans tot U te richten. — Vertrouwt u toe aan den dienst der waarheid en aan het 

 onderzoek der natuur, gelijk U die in de laboratoriën worden geleerd. \"ertrouwt U 

 toe aan de zekere, aan de machtige methoden van de proefneming, waarvan alleen de 

 eerste geheimen ons tot nu toe bekend zijn geworden, en die zich heeft doen kennen 

 als een krachtige hefboom van de beschaving en van de materieele welvaart der volken. 

 En Gij allen, welke ook Uw levensloop moge worden, laat U niet bereiken door een 

 dwaas en nutteloos scepticisme; laat U niet ontmoedigen door de tegenspoeden en 

 teleurstellingen, welke zekere uren ongetwijfeld ook over U zullen brengen. Leeft 

 en arbeidt in den reinen vrede van de werkplaatsen en de bibliotheken. Vraagt U 



