%r 



b^ fctabcre bicH \)anöm Citrocn&oom gc(t)(f /macr boiwr/min blimUnU/ miconUt jccr w[ aöcr^? 

 Un$ : 2(m jccr fang^c tamfacf^ti^^c Dümc (leien / ^ang^cn ^p feepöm fl|^en loafl bp een Defwcrtc 

 ^eperHCo:cne-©e g^erimpciDe greinen ii^n öe htfet(le/en^e meefïenbeel pbd cnbe wjTenfï* peper 

 i^ vewarmenbe tot ini^en loierbe n graet. Swit rcn&t peper/ hoewel öat een opclimmenöe plan^^ 

 (e 16/ 16 bien oanöcn fïPerten peper aföer èfieltjtf fl/noc^tan^ De ^üu tetPijjl Dat van ^eeter natuere 

 ï'e/ipelcf e §it(e in bmt peper / meerfcer tewonDen wo:t)t/oocf tPo:Det in meerDer weerDe 8|e§ou&en/ 

 crtöe wotöt met clepnöer menic^te wtpt eplanten van OJtolucf e in X)o(l- ^n&icn onber De itnie ge/ 

 (egl^en/ tvec^ g^efonöen §ef g§enè Üat id mhmt twinU^ iaeren g^e^aöt ^ebte enDe noc^ §eöe 

 Jbaege wat b^ mi; ktraerè/ i$ ^ee( wit/.fiarDt enUe g^euult/ltjbic^ ^eet/ongherimpe(t enbe veel bet 



:^ 



peper verleelï.^ef ftet^tet tot COïarfi 

 ne wfaertiiuaem» -tancf peper ie aljcm anber plante / tvaer af Dat m) op een anöcr piaetfe fuUcn 





I- > 



V. 



y 



[^ 



[<$ 



'i? 



fp:efen. ^ . 



'ïBtt peper i$ jeer ^oet in meDiajnrtt g^ehuj^ft Die mun oogfien Dienen om tg^efic^te te vei 

 (iercf en / enDe ooef mbe <^èeriafefe ciibe p:eferuati;uen oft meDtcijnen Die teg^en fcnijn ghemaec 

 iPo:Dcn* iamf Peper i&biiievaci^iicfi/ enDe'tvoïDt jeer g^ebmpcf t in p:e fer uatijuen/ enDe c^^^eri* 

 f efe. Diofc* @irert peper ^eeft eenen göeDm reucf e/enD^ i$ liefïi|<f er Dan het witw §eeter/ei 

 De lieflijcf er inDen iHonDt : Daer-ett4ouen oocf mtfter inDe faucen bfi fpijfe : ntaer §et mt jbat no< 

 naer ^et ferpe treeft/ §eefi min erac^ta Dan De vootfepDe ^l^eperi?* iSUm moet tfwaerfle n^nen/ D- 

 vol/ fivert enDe iuttet g^erinipelt ie/ver |c^ enDe niet eafac^ti^,, S5aer tt>p:Dt op'cr onDer tfipert pep 

 g^euonDen Dat nitt gbeuoeDt en i$ g^eweefl/ bWfcrepDeïenbelicljtte/ enDe gar&el van Peper g 

 noemttvoïDt. 3l0e De foojten van pq?ér vertvermen/enDealeGalenusfeg^t /^i/n ^eer^eetenDe 

 D:oog&e*peper ingfienomen Doet water (o(Ten/enDe ^et Doet De fpijfe tvel veöeeren/^et treeft m/ l^et 

 ï>oetfci^cpDen/ enDe neemt tvec§ De fc^emenng^envanDen oogden* 3^ i^^^ Ö*>^t ing^enomen/ 

 oft x>an bupten ghebmpcf t teg^en tfc^uDDen enDe beuen vanDe coufen* <èg§enee(l De beten vanf 

 De 0ang^en/ §et taegt De xftm^t af/iac men feg^t Dat belet te ontfang^en/ alfl met eenen })e(fu6 van 

 onDer g^ebuipef t tvo^Dt terpont nactamcn bp g§e|Tapen ^eeff* peper g^eDJoncf en oft met eert 

 fpjop g&elecft/ i$ goet teg^en Den ^oefl enDe alle g^ebzef en vanöer bo:ft. SÖ?et §ont<^ g^emengt/ 

 16 goet teg^en De &i^incimic Daer op g^eftref en* 59ïet verfc^e -lamverbtaDer^ ingenomen/ ver^^ 

 Dnjft De wmDen mbt pijne x>an1>m bupc f . SOïet Stofi/n ghef oowt / treeft De voe^tigfte (mmeiiren 

 tvtten fioofbe/enDe fupucrt Die herffenen. 3" ï^^^^^ ghebmpef t/g^eeft appettjt/enDe Doet De fpi|fe 

 tvefvefteeren/ tbcwaert De gf^efom^ept/ enDe Doet be pijnen epnDe nemen, peper metpeefghei? 

 mengt verDïtjft De eroppen enbe elieren/maer met Nitrum g^emengt/ verDrifuet De kcUjcfe vlecfeit 

 vanDer ^upt* ©e tvo«e( van Defen boom en i$ gheen ©ember / af6 fommighe g^eme pnt Rebben: 

 QBamDe tvoJtetvanDmpeperieDe Coftus {van erac^ten) g^ehjef : ^pbiantinDcn monDt vanDe 

 g§ene Diefe pzoeiien / enDe maecf t veef fpeeef fcte . S)c mittl van peper met ojijn gfiemengt / be^ 

 Diving^et tftviOen vanDe miUe/Daer op gbe jïref en/ofl ing^enomen, CKet faeDt van ii^jfenipt ge^ 

 ten/fupuert De ^erffenen enDe t^ooff. Gal. \Olie van peper iè goet gefirefen op Den nigge-graet/ 

 (eg^en De eouDc enDe tbeuen vanDe vierDeeo«fe, S)*alfimiflen gbeueneenDntppeivang^eDiflit? 

 leerDeofievanpeper'metCardusbencdiaus-watertegbentbenenvanDevierDeeoztfe. 



CubcbeOfficin.noneftCarpefium. CUÖeÖftiensijngflCCnCarpefium. 



Cubeben jijn ftet peper van Hippocratcs , enDe ronDt peper van Theophraftus, rtae ycpiniè 

 vanGuillandinus. SepranteDaerDe^Subebenopgro^nen/groepet^eeropDefetuepIaetfen Daer 

 cpeper groepef/enbe tt>o:Dt befe^^euen vooi een boomae^tie^ gbetva^ van >Oepl/met blabere bïeeDer 

 han Die variDen Mvrcus, enDe fmalDer Dan Die vanDen ®ranaetboom.2)e bcfim ^ang^en eUf be^ 

 fonDer am een fïeel'f en • J^et maeh tvefeft Datfe een meDe foo:te iijn vanDen peper / g^emereft Dat 



gbehmpett mit pDel fi\ 



m - 



Cwcht mbe tomfttngïie 



(Tubeben verwermen enDe Dzoog^en totinttvtierfïe vanDen fiveeDen oft beg|infelvaftDenDef^ 

 tm graet / m^c iiin jeer goet gbeb:upef t teg^en eouDe (leeften / bic vot eouDe voehtigbe ^umeuren 

 ootfpjcnef Rebben, ^ctun tatÏDen g§ef nout / treef en De voe[>tig^e humeuren tvttm §oofDe mX>c 

 fiqtueren Dk ^erffenen/verDwjuen De winDen Dee bupef;/ ent)e verfïercfen De magfie enDe Dermen, 



<3?offefe nagjjcU 



Se^roffeU-nagfieteen^ebbengfieenen ©Jiecfen Dati Die faeifi g^efc^zeuen ^dkn bchnt 

 85etveefl/a(6 De g^ene Die wtVivtter jee g^ewepcit van ©upDt i^ofl-^nDjen/pfeg^en g^bzoc^t te 

 tvoiDen . Se blaDera van Dien Die tvD ghe^aDt ^tbbm 1 waren foo groot ate Die vanDen £>:aenge- 



toom/maer fmalDer enDe met foo groen- ^e jeer g|eJeerDe mmxHu Comafcus enDe Angmliara 



pp iij ^ebbent 



