

147 



licht opgegaan aangaande de rol van de zuurstof met betrekking tot het leven, 

 meer in 't bijzonder tot den groei en de celdeeling. 



Het is daardoor tevens duidelijk geworden met welk van de physiologische 

 processen van de organismen, die geen gisting veroorzaken, de gistingsfunctie moet 

 vergeleken worden. Bij deze vergelijking is in overeenstemming met de oudere 

 onderzoekingen, boven vermeld, op nieuw gebleken, dat het ademhalingsproces van 

 de levende stof niet enkelvoudig is, maar uit twee factoren bestaat, en dat er 

 naast de koolzuurafscheiding ten gevolge van den directen invloed van de vrije 

 zuurstof, in de weefsels een werking verscholen is, die bij de gistingsorganismen 

 tot een hoogen graad van intensiteit en volkomenheid is opgevoerd. Deze werking 

 is, wij zagen het reeds, de koolzuurafscheiding uit het levend protoplasma, die 

 voortduurt wanneer de vrije zuurstof ontbreekt, en waaraan sints 1875 door Pflüger 

 en anderen de naam van intramoleculaire ademhaling is gegeven. 



De overtuiging van de algemeenheid van het bestaan dezer werking, en van 

 de overeenkomst daarvan met de gisting gaf in Juli 1872 aanleiding tot een der 

 merkwaardigste physiologische voorspellingen, die spoedig door de feiten werd 

 bevestigd. Pasteur doet daarvan het volgende verhaal: »Toen ik eens mijn denk- 

 beelden over de algemeenheid der gisting in mijn laboratorium voor Dumas 

 ontwikkelde, die zeer geneigd was de juistheid daarvan te erkennen, zeide ik te 

 willen wedden, dat er bij het plaatsen van een tros druiven in een koolzuuratmo- 

 spheer onmiddellijk alkohol en koolzuur zou worden gevormd, door een nieuwen 

 inwendigen arbeid der cellen van het binnenste van de vruchten, die zich dan 

 op dezelfde wijze als gistcellen moeten verhouden. « Pasteur voerde de proef uit; 

 en toen Dumas, die in het laboratorium van Pasteur werkte, den volgenden 

 morgen terugkwam, was de weddenschap gewonnen. Beiden zochten zorgvuldig 

 naar gistcellen, maar deze waren volkomen afwezig. 



Van dien tijd af aan kan het als bewezen beschouwd worden, dat de gisting 

 een bijzondere vorm is van het ademhalingsproces. Beide zijn bronnen van energie, 

 waaruit de krachten voor het leven kunnen geput worden. Bij de gewone organismen 

 is de gisting ondergeschikt en komt slechts aan den dag als de vrije zuurstof, 

 noodig voor het onderhouden van de zuurstofademhaling, ontbreekt. Bij de gistings- 

 organismen is het omgekeerd, hier treedt juist de zuurstofademhaling meer op den 

 achtergrond, ja, deze kan bij de streng-anaerobieen zelfs geheel verdwijnen. 



De levendige tegenspraak, die sints het bekend worden van de ontdekking 

 der anaerobiose van vele zijden is aangeheven, en die zelfs op dit oogenblik nog 

 volstrekt niet verstomd is, vloeit naar mijn overtuiging voor een deel uit de onzeker- 

 heid voort, die aan het woord »gisting« verbonden is. 



Onder dit woord worden door de helderste geleerden, Pasteur zelf niet 

 uitgezonderd, velerlei processen samengevat, waarvan men de natuur volstrekt 

 niet kent, bijv. de rotting en de boterzuurvorming, of waarvan het verloop zóó 

 geheel verschillend is van dat van de alkoholgisting, dat er niet de minste grond 

 bestaat om ze daarmede in eenig opzicht te vergelijken ; dit geldt bijv. voor de 

 azijnvorming en de omzetting van het ureum in koolzure ammoniak. Blijkbaar 

 heeft het nimmer in de bedoeling van den ontdekker van de azijnbacteriën ge- 

 legen, de oxydatie van den alkohol door vrije zuurstof, als voorbeeld zijner gistings- 

 theorie te kiezen, die hij zelf in deze woorden heeft uitgedrukt: »La fermentation 



