i5i 



de gelegenheid zijn geweest, door contact met de vrije lucht, een zuurstofreserve 

 aan te leggen. Naarmate de zuurstofreserve vermindert, verandert de gist meer 

 en meer in een gewoon aerobie organisme. Is deze reserve geheel opgebruikt, 

 dan gaat daarmede de levensvatbaarheid in een zuurstofvrije ruimte eveneens 

 verloren. 



De vrije zuurstof is dus voor het in stand houden van het leven van de gist 

 op den duur onmisbaar. Maar de hoeveelheid zuurstof daarvoor noodzakelijk is 

 uitermate gering; een berekening daarvan laat zich bij den tegenwoordigen toestand 

 der wetenschap niet geven, maar zeker is het, dat zij bijna in het niet ver- 

 dwijnt, vergeleken met de hoeveelheid van het door de gisting gevormde kool- 

 zuur, of met de hoeveelheid zuurstof door de gist onder gewone omstandigheden 

 geabsorbeerd. 



De rol, die de zuurstof ten opzichte van het leven vervult, is dus een 

 tweevoudige. De namen oxydatiefunctie en excitabiliteits- of prikkelfunctie zijn 

 voor deze beide werkingen de meest juiste uitdrukkingen. 



Door de oxydatie wordt energie in vrijheid gesteld, die ook op een andere 

 wijze, namelijk door de gisting, kan worden verkregen. De eigenlijke beteekenis 

 der prikkelfunctie is onbekend. 



Pasteur kende de prikkelwerking van de zuurstof op de levensprocessen 

 van de gist aanvankelijk niet; het duurde tot 1876 eer hij op het bestaan daarvan 

 heeft gewezen. In 1880 liet hij zijn leerling Cochin de welbekende proef met 

 de aan elkander verbonden zuurstofvrije kolven uitvoeren. En eerst thans begint 

 de wetenschap zich eenigermate van deze zonderlinge ontdekking bewust te worden. 



Er zijn enkele bacteriën bekend geworden, die de vrije zuurstof schuwen, 

 en waarvan de cultuur eerst gelukt bij een meer of minder volledige afsluiting 

 van dit gas. Maar het is zeker, dat zij bij het normale leven nu en dan met de 

 atmospheer in contact komen. 



Zouden ook zij uiterst geringe hoeveelheden vrije zuurstof moeten binden 

 om op den duur in stand te blijven ? De wetenschap heeft het antwoord op deze 

 vraag nog niet ten volle gegeven, maar van alle zijden daagt het licht en spoedig 

 zal ook dit punt tot klaarheid worden gebracht. 



Maar, kunnen wij verder vragen, laat het antwoord, dat eerst de tijd met 

 zekerheid zal kunnen geven zich thans reeds voorzien? 



Indien deze vraag met juistheid wordt overwogen, dan geloof ik dat dit het 

 geval is. 



Meer en meer begint het feit de aandacht tot zich te trekken, dat de bacteriën 

 sterk reduceerende werkingen op hun omgeving kunnen uitoefenen. De ontkleuring 

 van indigoblauw en van lakmoes zijn daarvan algemeen bekende voorbeelden. Ik 

 zelf vond een bacterie die gemakkelijk salpeter in kaliumnitriet omzet, en Gay on 

 en du Petit vermelden zelfs de ontwikkeling van stikstofoxyde en stikstofoxydule 

 uit salpeter door bacteriënwerking. Is het nu geoorloofd hieruit af te leiden, dat 

 deze organismen de sporen van vrije zuurstof, die zij voor hun leven wellicht 

 behoeven, door reductie aan het voedsel in hun omgeving kunnen onttrekken? 



Voor zoover zich deze vraag thans laat overzien, is dit volstrekt niet het 

 geval. De reduceerende werking wordt evenzeer bij soorten, die een overvloed 

 van vrije zuurstof behoeven, zooals het azijnferment en de hooibacterie. als bij de 



