Over gelatineculturen van eencellige groenwieren. 



Aanteekeningen van het verhandelde in de - n van het Provinciaal 



Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Utrecht, i88g, hlz. 35 



De Heer M. W. Beijerinck heeft in de op 24 Juni 1880 gehouden vergadering 

 der Sectie voor Natuur- en Geneeskunde van het Provinciaal Utrechtsch 

 Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen een voordracht gehouden 



Over gelatineculturen van eencellige groen wieren. 



Den 10. April 1889 merkte ik op. dat sommige stilstaande wateren bij Delft 

 door uiterst kleine wieren intensief groen gekleurd waren 1). Deze wieren waren 

 zoo gering van afmeting, dat zij bij het filtreeren van het water door dubbel 

 Zweedsch filtreerpapier zeer volledig doorliepen, zoodat het liltraat bijna even 

 groen bleef als het oorspronkelijke water. 



Daar ik sinds lang levendig gewenscht had reinculturen van eencellige groen- 

 wieren te bezitten voor het uitvoeren van zekere proeven over de zuurstofaf- 

 scheiding door het bladgroen, en nu en dan reeds vergeefsche pogingen gedaan 

 had om de gonidien van korstmossen te isoleeren, gevoelde ik mij aangespoord 

 om deze proeven met het groene water te herhalen. Dit geschiedde met goed 

 gevolg, zoodat ik thans van twee soorten doorloopende culturen bezit: een derde 

 geisoleerde vorm heb ik prijsgegeven. 



Het mikroskopisch onderzoek leerde, dat een belangrijk aantal soorten van 

 eencellige wieren, alle behoorende tot de orde der Palmellacea van Xaegeli. bij- 

 droegen tot het voortbrengen van de groene kleur van het water. Verreweg het 

 algemeenste was daaronder een Protococcacee, welke ik voor identiek houd met 

 Chlorococcum protogenitum Raben horst, wel bekend als een bestanddeel van de 

 zoogenoemde P r i es 1 1 e y ' sche materie, welke in rlesschen met gedistilleerd water, 

 de langdurig in het licht hebben gestaan, als groen beslag tegen het glas wordt 

 gevonden "). Daarop volgde in algemeenheid een R/iaphidium-sooTt, welke ik voor 

 nieuw houd en R. naviculare zal noemen, — het zijn deze beide soorten, welke 

 door mij werden geisoleerd. Verder vond ik Rhaphidium fasciculatum Na eg., en 



') De groene kleur was voor het oog ongeveer gelijk aan die van het gras langs 

 den oever; door een waterlaag van enkele centimeters kon gedrukt schrift niet meer 

 gelezen worden. In den herfst van 1888 hadden deze groene wateren in een toestand 

 van hevige rotting onder gasontwikkeling en zwartkleuring verkeerd. In den aanvang 

 van Juni begonnen de groene organismen te verdwijnen en aan het eind dier maand 

 was van het verschijnsel niets meer waar te nemen. In bekerglazen in het laboratorium 

 bewaard, bezonken de groene cellen spoedig en stierven na ongeveer 14 dagen af. 



: ) Behalve uit deze soort bestaat de «Priestley'sche stof in hoofdzaak uit Chloro- 

 coccum infitsionum Menegh., en Pleurococcus rulgaris Menegh , benevens eenige andere 

 groene organismen in geringer aantal. 



15* 



