228 



eenige Sce/ifdesmus-soorten, waaronder Sc. acutus Meyen. Sc obtusus Meyen, en 

 Sc. caudatus Küt z in g. AI deze wieren bevatten groen chlorophyll, brengen, voor 

 zoover ik weet, geen zwermsporen voort en zijn zelve onbewegelijk ' l. 



De scheiding dezer groenwieren van de waterbacterien is wegens het over- 

 groote aantal en de snelheid van vermenigvuldiging der laatste in tegenstelling 

 tot de minder talrijke en veel langzamer groeiende wieren, een taak. die geduld 

 en inspanning vordert. Ik ben hierbij als volgt te werk gegaan. 



Eer ik tot de eigenlijke isoleering kon overgaan, moest ik weten, of de groen- 

 wieren de geschiktheid bezitten om zich in gelatine te vermenigvuldigen. Deze 

 vraag werd door de volgende voorloopige proeven bevestigend beantword : Een 

 weinig van het groene water werd, met een driemaal grootere hoeveelheid van 

 een 20% gelatineoplossing in duinwater, gemengd, in een dunne laag uitgegoten 

 en afgekoeld. Na het stollen ontstond daaruit een gelijkmatig lichtgroen gekleurde 

 geiatineplaat. waarin al de organismen van het wat ei in ontzaglijkaantal voor- 

 kwamen. Van dag tot dag de kleur dezer plaat, welke voor een venster in het 

 daglicht lag, onderzoekend, zag ik reeds den vijfden dag, dat het groen in intensiteit 

 was toegenomen, en het mikroskopisch onderzoek leerde, dat de groene cellen in 

 kleine koloniën van tw-ee tot acht cellen waren overgegaan. Wel is waar begon 

 de gansche gelatinelaag onder den invloed der smeltende bacteriën te vervloeien, 

 maar het bewijs, dat de scheiding mogelijk moest wezen, was geleverd. Deze werd 

 nu aldus uitgevoerd. 



Grachtwater werd zonder toevoeging van eenig ander voedsel met 10 ° o gelatine 

 opgekookt en op de gewone wijze vóór het stollen met een klein druppeltje van 

 het groene water gemengd. Een dergelijke bodem is zoo arm aan assimileerbare 

 stikstof en phosphorzuur, dat alle niet smeltende bacteriën zich daarin slechts 

 onvolkomen ontwikkelen. Heeft men nu hierin slechts een spoor van het wieren- 

 houdende water gebracht, dan kan het getal der smeltende bacteriënkolonien gering 

 genoeg wezen om nog na 14 dagen of drie weken aanmerkelijke gedeelten der 

 gelatineplaten vast te laten blijven. In deze plekken nu laten zich met een loupe na 

 den genoemden tijd de koloniën onzer wieren als donkergroene stippen herkennen. 

 Het geluk wilde, dat de samenhang der cellen in deze koloniën zeer gering is. 

 zoodat de verdeeling daarvan in een nieuw voedingsgelatine gemakkelijk gaat. en 

 een volledige afzondering van de bacteriën verder geen bezwaar opleverde. Ik 

 bepaalde mij daarbij tot de beide bovengenoemde soorten Chlorococcum protogtnitum 

 en Rhaphidium tiaviculare. Hoezeer ik de culturen dezer laatste soort aanhoud, heb 

 ik daarvan geen gebruik gemaakt voor verdere proeven en zal daarbij slechts 

 kort stilstaan. 



') Naar aanleiding van deze waarnemingen voeg ik hier de namen bij van de «In- 

 diertjes , welke volgens Ehrenberg (Die Infusionsthierchen al> vollkommene 

 Organismen, pag. 122, Berlin 1838) aanleiding kunnen geven tot groenkleuring van 

 Ie wateren, liet zijn: Monos bicolor, Uvella Bodo, Glenomorum tingens, Phaco- 

 "ki.5 Pulvisculus, Cryptomonas glauca, Cryptoglena conica, Pandorina Morum, Gonium 

 xmidomonas Pulvisculus, Volvox Globator, Astasia sanguinea (jong), l iglena 

 E.viridis, Chlorogonium euchlorum en Ophrydiutn versatile. Al deze 

 ten zijn bewegelijk. De door mij genoemde wieren zijn ongetwijfeld aan Ehren- 

 berg bel t, maar, wegens hun onbewegelijkheid geen afgietselrf»"err;"«« 

 zijndi niet aangevoerd. 



