23r 



den groei heb ik echter bereikt, door aan het water vooraf i "/„ gelatine toe te 

 voegen, welke bij 4 o° C. door een weinig pancreaspoeder tot smelting was gebracht. 

 Op die wijze ontstaat een licht geel vocht, waarin Chlorococcum na 3 of vier weken 

 een zeer donker groen bezinksel vormt, dat gemakkelijk door afgieten van de 

 bovenstaande heldere vloeistof kan verzameld worden. Toevoeging van salpeterzure 

 ammoniak en kaliumphosphaat aan deze culturen had geen merkbare uitwerking. 

 De cellen ontwikkelen zich in deze vloeistoffen zeer gelijkmatig: slechts weinige 

 verliezen hun kleur. 



Daar het mijn wensch was mijn groenwier in tegenwoordigheid van licht- 

 bacteriën, welke aan het zeewater geadapteerd zijn. te doen leven, heb ik onder- 

 zocht in hoever de ontwikkeling in zeewater kan plaats hebben. Hierbij is gebleken, 

 dat in gekookt zeewater de groei werkelijk mogelijk is; de deelingen geschieden 

 daarin echter veel langzamer dan in gewoon water en het uiterlijk der cellen 

 verandert belangrijk. Want terwijl in het uitgekookte grachtwater het bladgroen 

 als schelpvormig lichaam ergens tegen den wand van de overigens kleurlooze cel 

 aanligt, ziet men in het zeewater slechts korrelige, gelijkmatig groen gekleurde 

 cellen met duidelijk herkenbaren celkern. Ook zijn de cellen in het laatste geval 

 veel vaster met elkaar verbonden dan in het grachtwater, zoodat zij vereenigingen 

 vormen, welke aan de welbekende gistboompjes herinneren. Toevoeging aan het 

 zeewater van 1 °/ gelatine gesmolten door pancreas, heeft dezelfde gunstige uit- 

 werking als in grachtwater. De voedingsgelatine, waarop de lichtbacterien groeien, 

 welke behalve drie °/ keukenzout nog verschillende andere stoffen bevat, bleek 

 Ongeschikt te zijn voor de ontwikkeling van Chlorococcum. — de daarop getrokken 

 entstrepen zijn niet gaan groeien, maar spoedig geheel verbleekt en afgestorven. 

 Dit afsterven geschiedde echter eerst na verscheidene weken. Zal het dus moeielijk 

 of onmogelijk zijn Chlorococcum en lichtbacterien gelijktijdig te doen groeien, zoo 

 is het toch gemakkelijk Chlorococcum in een door lichtbacterien lichtend gemaakte 

 voedingsgelatine geringe hoeveelheden zuurstof te laten afscheiden, wat mij uit 

 proeven werkelijk is gebleken. 



Ofschoon ik het, gelijk beneden zal blijken, nog niet met zekerheid heb 

 kunnen bewijzen, ben ik niettemin overtuigd, dat Chlorococcum protogenitum zoo niet 

 identiek, dan toch uiterst na verwant moet wezen met de zoöchlorellen van Hydra 

 viridis en Paramaecium Bursaria, en waarschijnlijk van vele andere groene Protozoën. 

 Ik besluit dit op grond van de wijze van voortplanting. Bij de chlorellen van 

 Hydra en Paramaecium heb ik dit proces in hangdroppels in glaskamertjes, waarin 

 zich het lichaam dezer dieren in fijn geweven toestand bevond, nader vervolgd en 

 volkomen identiek bevonden met wat ik in vloeistofculturen en in voedingsgelatine 

 bij Chlorococcum heb waargenomen. De vermenigvuldiging geschiedt bij beide op 

 de twee volgende manieren ' 1 : 



1. Bij sommige grootere cellen, welke door een of andere reden onder minder 

 gunstige levensvoorwaarden verkeeren, geschiedt de deeling door insnoering als bij 

 gewone bladgroenkorrels. De beide dochtercellen die daarbij ontstaan, kunnen van ver- 



') De vermeerdering der zoöchlorellen is voor het eerst gezien in 1873 door Bal- 

 biani, bij Stentor polymorphus (Claude Bernard, Le<;ons sur les phénomènes de la 

 vie, T. 1, pag. 213. PI. pag. 380, 1878). Balhiani geeft afbeeldingen van de beidi 

 mij genoemde deelingsprocesseu. 



