232 



schillende grootte wezen. Dit deelingsproces moet als abnormaal worden beschouwd. 

 Ik hel) hierbij het afstroopen van den moedercelwand niet kunnen waarnemen. 



2. De normale vermeerdering van Chlorococcum heeft aldus plaats: Xadat het 

 lensvormige bladgroenlichaam waarschijnlijk gemeenschappelijk met het kleurlooze 

 protoplasma zich eerst in twee, daarna in vier en eindelijk in acht gelijke deelen 

 heeft verdeeld, waarvan het gezamenlijk volume niet grooter is dan dat van den 

 oorspronkelijken chromatophoor, wordt de wand van de moedercel, die alles omsluit, 

 maar reeds bij de eerste tweedeeling is opengescheurd, als een fijn kleurloos vliesje 

 afgestooten. De 8 daarbij vrijkomende kleine protoplasten ronden zich dan spoedig 

 af, vertoonen, als de moedercel, een lens- of schelpvormig bladgroenlichaampje en 

 een kleurloos gedeelte, en groeien dan weldra tot de normale grootte uit, waarna 

 zich de deeling herhalen kan. 



In sommige gevallen gaat de deeling niet verder dan tot de vorming van een 

 viertal dochtercellen ; enkele malen blijven één of meer der deelproducten na de 

 2 e deeling in den groei stilstaan, waardoor families van 5, 6 of 7 individuen kunnen 

 ontstaan, waarbij echter steeds ten slotte de celwand der moedercel wordt afgeworpen. 

 Dit alles kan bij de zoöchlorellen van Hydra viridis op volkomen dezelfde wijze 

 worden waargenomen, met dit verschil, dat de deeling ophoudt eer het achttal 

 bereikt is, en dat het afstroopen van den moedercelwand niet is gezien. Bij een met 

 Chlorococcum na verwant organisme, namelijk Cystococcus humicola door Nageli ontdekt 

 en beschreven 1 ), blijft de deeling niet na het bereiken van het achttal stilstaan, 

 maar kan verder gaan en een groot getal zeer kleine dochtercellen opleveren. 



De overige morphologische eigenschappen der zoöchlorellen van Paramaecium en 

 Hydra, bijv. het voorkomen van een celkern, en de gedaante van de amylumachtige, 

 in de chromatophoren gelegen lichamen, welke met jodium een bruine of lichtbruine 

 kleur aannemen, vond ik bij Chlorococcum op dezelfde wijze terug. 



Al deze feiten hebben mij overtuigd, dat de gewone zoöchlorellen wel niet 

 anders dan tot het geslacht Chlorococcum behoorende vormen kunnen zijn. Het 

 directe bewijs daarvoor kan ik echter tot nu toe nog niet leveren, ofschoon ik 

 niet twijfel, dat dit mij op den duur wel gelukken zal. Ik heb namelijk bij eenige 

 met veel zorg genomen proeven, om de chlorellen van Paramaecium, Spongilla en 

 Hydra in cultuurgelatine tot koloniën te doen uitgroeien, tot nu toe geen resultaat 

 kunnen verkrijgen. Aan deze proeven zijn echter meer bezwaren verbonden, dan 

 dit bij oppervlakkige beschouwing van het vraagstuk het geval schijnt te wezen. 

 Vooreerst heeft men te kampen met het ontzaglijk aantal bacteriën, welke aan of 

 in het lichaam der dieren voorkomen en waarvan vele de gelatine doen vervloeien 

 en dit geeft aanleiding tot het volgende bezwaar. Bij het fijnwrijven van het 

 lichaam dezer dieren, dat noodzakelijk is voor het in vrijheid stellen der chlorellen, 

 ontstaat een slijmige protoplasmatische zelfstandigheid, die zich niet gemakkelijk 

 in water of in cultuurgelatine laat verdeden ; de chlorellen laten zich dienten- 

 gevolge zeer moeielijk van de aanhangende bacteriën scheiden, die zoodra de groei 

 begint, juist de plaatsen, waar zich chlorellen in de voedinggelatine bevinden, deze 

 laatste doen smelten en de proef doen mislukken. Vervolgens beschouw ik het 



1 Gattungen einzelliger Algen, physiologisch und svstcmatisch bearbeitet, pa«- 84,. 

 Tab. III E, 1840. 



