115 



De Trigeminus 



bezit bij alle Ganoïden l ) (en Ceratodus) twee rami ophthal- 

 mici en een ram. oticus 2 ). De beide eerste komen algemeen 

 bij de werveldieren voor; gelijk men weet komt de ram. 

 ophth. sup. overeen met den nervus frontalis, de rara. oplith. 

 prof. met den nervus naso-ciliaris van den mensch. De ram. 

 oticus, die het slijmkanaal van het squamosum verzorgt, valt 

 onder de rubriek der „ Schadelhöhlenaste" der Teleostiers en 

 is misschien homoloog met den ramus recurrens Arnoldi bij 

 den mensch. Vermoedelijk is hij ook homoloog met den zenuw 

 die door Hyrtl 3 ) bij Lepidosiren als acusticus en door Wie- 

 dersheim 3 ) bij Protopterus als acusticus accessorius is beschre- 

 ven; den oorsprong uit den trigemino-facialis en den naar 

 achteren gekromden loop, hebben deze ten minste met den 

 ram. oticus der Ganoïden gemeen. Men zou hunne betrekking 

 tot het systeem der slijmkanalen moeten nagaan. 



Een belangrijk feit acht ik den oorsprong van den ramus 

 buccalis. Deze zenuw komt bij alle 4 ) Ganoiden (en Cerato- 

 dus) in dezelfde typische ligging voor als bij de overige 

 visschen. Hij is nagenoeg even dik als de ram. max. sup. 

 en daar hij vlak langs dezen loopt en er zelfs meestal schijn- 

 baar een geheel mee vormt, is hij tot nu toe 5 ) bij de Ga- 

 noiden over 't hoofd gezien. Zijne versmelting met den ram. 

 II is slechts schijnbaar, hoogstens ontvangt hij er eenige 

 communiceerende draden van; maar hij ontspringt uit den 



4) Bij Amia heb ik alleen den ram. ophth. superf. waargenomen. 



2) Alleen bij Lepidosteus niet waargenomen. 



3) Zie Wiedersheim, Morphologische studiën. Das Skelet und Nerven- 

 system von Lepidosiren annectens, blz. 75. 



4) Alleen bij Spatularia heb ik hem niet waargenomen. Zie hierover 

 echter § 4. 



5) Over de zenuwen die Stannius bij den steur als ramus buccalis be- 

 schrijft, zie § 2. 



