25 



meegeboren is, d. w. z. terstond bij, of korter of langer tijd nà de 

 geboorte kan optreden, zonder dat blijkbaar een voorafgaand leeren, 

 imiteeren of oefenen noodig is geweest, en daarbij dan deze han- 

 deling in hoofdzaak „stereotiep" of „congruent" verloopt bij alle 

 door ons waargenomen Individuen eener zelfde soort. Veelal, maar 

 niet altijd verraadt zieh instinctieve aanleg aan bijzondere licha- 

 melijke organisatie van 't dier. Het terstond kunnen zwemmen der 

 eendenkuikens laat zieh raden uit den bouw hunner zwemvliezen; 

 het op een bepaalde manier zieh onder omstandigheden gedragen 

 van een broedende fazant of verontrusten roerdomp houdt op be- 

 wonderenswaardige wijs verband met de „camouflage", de „schut- 

 kleuren" van den vogel. 



Blijkt het bovengenoemde niet het geval te zijn, dan zou wel- 

 licht uitgemaakt kunnen worden of de handeling berust op een 

 aanleeren uit vroegere ervaring; of een zieh inprenten of oefenen 

 van het individu inderdaad meet voorafgaan en of de handeling 

 dan niet stereotiep, maar individueel eenigermate verschillend ver- 

 loopt bij verschillende Individuen. 



Instinctieve handelingen — om met Ziegler (Der Begriff des 

 Instinktes einst und jetzt. Jena, 1910) te spreken — verloopen längs 

 of berusten op de geërfde (cleronome) bauen van het zenuwstel- 

 sel, in tegenstelling tot ervaring of ondervinding en gewoonte, die op 

 individueel verworven(embiontische) zenuwbanen berusten 'j. 



Over het begrip instinct, alsook over het verband tusschen in- 

 stinct en ervaring of ondervinding, die tot gewoonte-vorming lei- 

 den, zijn de acten nog lang niet gesloten. 



Vele dierpsychologen, o. a. von Buttel-Reepen, Lloyd Morgan, 

 Ziegler, Watson, Jennings, beschouwen (met Spencer) het instinct 

 als cleronome gecompliceerde reflex (ketenreflex) ; als een 

 associatie van reflexen dus, in tegenstelling tot de emb ion tische 

 associaties, de niet-instinctieve, individueel verworven ervarings- 

 en leerprocessen. Waarbij dan wel onderscheiden meet worden, of 

 en in hoeverre, bij deze associaties het instinct voorondersteld is, 

 dat dan verruimd of uitgebreid, vervolmaakt of ook geremd werd 

 door embiontische associatie, door leeren uit ervaring, inoefening 

 en inprenting. 



1) Zie hierover ook: Joh. B. Watson, Animal education. An experimental 

 study on the psychical development of the white rat, correlated with the 

 growth of its nervous system. Chicago, 1903. 



3 



