29 



geuit, op den duiir bij de wormgaten een bijzondere „beteekenis" 

 krijgt. Herhaalde, toevallige succesopleverende ervaring bij de worm- 

 gaten opgedaan wordt dan „mgeprent"; de vogel associeert zijn 

 trilbeweging met het bij de wormgaten ondervonden niittig effect; 

 hlj „beoefent" het trillen, „leert" het doeltreffender uitvoeren. Een 

 „experience" in onmiddellijke aansluiting aan, en direct verband 

 houdend met het instinct. (lets dergelijks dus ongeveer als zieh bij 

 zoogdieren laat onderkennen, in de instinctmatige zuig-handelingen 

 en grijpbewegingen der prille jeugd, die later in weliswaar meer 

 willekeurig uitgevoerde overgaan, maar daarmede het instinctieve 



— het ook in den mensch te veronderstellen „dierlijke" of „natuur- 

 lijke" — nog niet verre te boven gaan). 



Bij het typische „wormen trillen" van den kievit is al meer in 't spei, 

 dan er bijv. bij het kort na de geboorte — als alle „leeren" nog 

 uitgesloten is — instinctief zieh tegen den grond drukken der dons- 

 j engen mag worden verondersteld. De cleronome reflexen beant- 

 woorden bij het wormtrillen aan een zekere „beteekenis" die 't milieu 

 kan hebben, en zijn uitgebreid of aangevuld met inprenten en oefe- 

 ning, met individueele „embiontische" associaties. En ik waag 



— wijl niet een enkele, maar bij nauwlettend onderzoek ledere 

 kievit in meerder of mindere mate het verschijnsel te zien geeft — 

 hier de onderstelling, dat wij hier längs dier-psychologischen weg 



— zoogoed als eiders op vergelijkend-anatomische gronden — een 

 „aanpassing" op 't spoor zijn gekomen, temeerdaarik het „wormtril- 

 len" nimmer bij Pavoncella pugnax{h.)^ Totanus calidrisTemm., Limosa 

 limosa (L.) of Numenms arqiiata (L.) heb kunnen constateeren, en juist 

 de kievit, vergeleken met genoemde soorten het in „Artis" het minst 

 goed buiten een wormendieet stellen kan. In meer uitgesproken 

 mate dan de genoemde andere soorten is F. vanellus (L.) een „pieren- 

 verschrikker" of, om 't in wetenschappelijker term uit te drukken, 

 lumbricophaag; de genoemde andere vogels azen, gelijk de veld- 

 ervaring leert, op mollusken, insecten, en kleine crustaceën en veel 

 minder uitsluitend op pieren. Van Lariis argentatus Brünnich is ons ook 

 een wijze van wormenvangen bekend. Deze vogel trilt niet zooals de 

 kievit met één vooruitgezetten poot, maar maakt een trappe- 

 lende beweging met beide poot en a fw isselend. Voertde 

 zilvermeeuw deze handeling op het natte ebstrand uit, bij de gaten 

 of gangen waarin zieh de zeepier {Arenicola marinaL.) of de zand- 

 worm {EcJäitrus pallasii Guérin) hebben teruggetrokken, zoo bestaat 



— althans wanneer de eb nog niet lang geleden intrad, of de vloed 



