41 



geval ongetwijfeld de middelen. De wetenschap als zoodanig is er 

 echter niet mede gebaat. 



Het onderwerp „cultuur en dierenwereld" bestaat uit twee onge- 

 lijke deelen, een positief en een negatief. Het laatste omvat het 

 meeste en valt veel meer in het oog, omdat het door zijn diepe 

 tragiek elk denkend mensch beroert. Het positieve gedeelte daaren- 

 tegen, alsmede de feiten, welke het schrägen, zijn veelal verborgen 

 en worden eerst onthuld door het oog van den onderzoeker. Met 

 unrecht wordt door de meeste schrijvers dit positieve deel — dus 

 de factoren der menschelijke cultaur, welke den bodem voor het 

 dier gunstig en geschikt maken — verwaarloosd en met onrecht 

 wordt het door de Zoologen zoo stiefmoederlijk behandeld. De reden 

 möge liggen in het feit, dat zieh hier eenige andere takken van 

 wetenschap invlechten, welker betrekkingen tot de zoologie nog 

 veel te weinig gewaardeerd worden. Dat zijn de landschaps-geschie- 

 denis en de vestigingskunde, dus wetenschappen, behoorende tot 

 de geografie. Hare betrekkingen tot de dierkunde vormen een onder- 

 deel der zoö-geografie, voor welke thaus een nieuw arbeidsveld 

 geopend wordt, dat de grenzen der tot dusverre als zoodanig be- 

 schouwde wetenschap verre overschrijdt. 



In dr. Schnurre's boek nu wordt het positieve deel aan een 

 nadere beschouwing onderworpen, waai'bij de sehr, zieh beperkt tot 

 de Duitsche ornis en uitgaat van het critérium, dat de mensch noch 

 met zijne vervormiugen van het oorspronkelijke landschap en de 

 daardoor te voorschijn geroepen wijzigingen in de dierenwereld, noch 

 door zijn direct ingrijpen in 't faunistisch beeld der aarde iets 

 werkelijk nieuws in de natuur gebi'acht heeft. De factoren, welke 

 aan de toe- of afname eener diersoort ten grondslag liggen, bleven 

 in het verloop van de tijdperken der aardgeschiedenis dezelfde en 

 slechts gradueel, niet principieel onderscheid laat zieh bij hare 

 analyse vaststellen. Het uitsterven eener diersoort toch is ten slotte 

 aan twee oorzaken, die gescheiden of vereenigd kunnen werken, te 

 wijten, n.l. voedselgebrek en uitdelging door andere dieren. Gevallen 

 van de laatste soort zijn vaak moeilijk te bewijzen en komen wel- 

 licht voort uit aardgeschiedkundige catastrophen, zooals het ontstaan 

 van landverbindingen e. d. Doch in 't algemeen pleegt wel de ver- 

 houding tusschen het roovende en het geroofde dier zöödanig te zijn, 

 dat het laatste, dank zij de selectie, hoedanigheden verkrijgt, welke 

 het individu in Staat stellen, aan de vervolging van het eei'ste te 

 ontkomen. Groeit de macht en de geestelijke ontwikkeling van het 



4 



