45 



oorzaakt. "Wie zieh gelijktijdig op de hoogte houdt van 't ontstaan 

 van het landschapsbeeld en van de veranderingen, welke het door 

 menschelijk ingrijpen heeft ondergaan, zal den invloed der cultuur 

 op de récente vogelfauna een geheel anderen maatstaf aanleggen 

 als hij, die bij het vaststellen eener lokale zangvogel-afname alléén 

 de wijzigingen in 'tlandschap gedurende de laatste 10 à 20 jaren 

 in aanmerking neemt. 



De sehr, gaat zelfs nog een stapje vorder in zijn be we ringen en 

 zogt: Denken wij ons den invloed der mensehelijke eultuar weg uit 

 het landsehap en reconstrueeren het floristisch beeld, dat het dan 

 naar alle waarschijnlijkheid zoude bieden, dan ware het zeer twijfel- 

 achtig, of de avifauna onder deze omstandigheden aan de tegen- 

 woordige zou nabijkomen in veelvuldigheid der soorten en Individuen. 



In dr. Schnueke's eigenaardige werkje vinden wij na de inleiding, 

 uit welke hierboven een kort uittreksel is gegeven, een karakte- 

 ristiek van „de Ornis der cultuursteppe", van „de Avifauna van 

 't parkaehtig land" en van „de Vogelfauna der mensehelijke gebou- 

 wen", elk met een opsomming van de vogelsoorten, welke hij tot 

 een dezer drie landschappen rekent. De sehr, vindt daarbij gelegen- 

 heid op menige belangrijke bijzonderheid te wijzen, waarvan de 

 vermelding op deze plaats te ver zoude voeren. Ten slotte komt 

 hij tot de eonclusie dat in vele gevallen de voedselnood de vogels 

 naar de nabijheid der menschen drijft. Deze is het, welke het dier 

 aanleiding geeft van het bosch naar de tuinen en parken te ver- 

 huizen. Alle andere factoren, van welke het wel en wee eener 

 vogelsoort afhangen, treden terug voor den machtigste : de honger. 

 Wenkt ergens beter en rijkelijker voeding, dan volgt de vogel posi- 

 tief de honger-drijfveer, wat sehr, met tallooze voorbeelden bewijst. 



Met nadruk wij st hij er bij het einde van zijn boek nogmaals op 

 (en het kan in den tegenwoordigen tijd zijn nut hebben, het op 

 deze plaats te herhalen) om voorzichtigheid te betrachten bij het 

 beoordeelen van den invloed onzer cultuur op de vogelwereld. Het 

 cultuurlandschap is mensehenwerk ; zijn ornis vereenigt de fauna's 

 van drie onderling geheel versehillende formaties van 't oerlandschap 

 (steppe, bosch, rotsen) en wel op zeer beperkte ruimte. De vogel- 

 rijkdom onzer tuinen en parken, de uitbreiding der talrijke steppen- 

 vogels, de vermeerdering van woongebied voor vele soorten, zooals 

 de boschrietzanger in de korenvelden, de rotsvogel in 'tlawaaiige 

 fabrieksgedeelte der wereldstad en nog zoo menige andere verrijking 



