52 



In latere verslagen worden geen verdere veroveringstochten van 

 het korhoen meer geboekstaafd, maar inzijn „Avifauna Neerlandica" 

 (1908) zegt Snouckaert van het korhoen op p. 79: „Op do heide- 

 veklen van Groningen, Friesland, Drenthe, Overijsel, Gelderland, 

 Utrecht, Noord-Brabant en Limburg broedende. Heeft zieh ook in 

 het aan Utrecht grenzend deel van Noord'-Holland vertoond (1901)." 



Deze opgave vergelijkend met die van Albarda in 1897, zou men 

 tot de conclusie komen, dat het korhoen zieh in die 11 jaren over 

 N. Brabant en Limburg heeft verspreid. Dit is nauwelijks aan te 

 nemen, ofschoon ik één aan wij zing heb dat het korhoen in Limburg 

 althans niet altijd zijn tegenwoordige verspreiding heeft gehad. 

 Prof. Eug. Dubois was indertijd zoo vriendelijk mij mede ie deelen, 

 dat het korhoen zieh in N. Limburg voor het eerst ongeveer 1896 

 vertoonde, en dat het volgens zeggen der jagers uit het 0. zou 

 zijn gekomen. 



Recapituleerende komen wij tot het resultaat, dat het Korhoen 

 thans ongeveer het geheele diluviale gebied van ons land bewoont, 

 doch dat het deze verspreiding eerst in de laatste 20 jaren heeft 

 gekregen. Met stelligheid kunnen wij zeggen, dat het in die jaren 

 heeft veroverd : de omtrek van Holten in Overijsel, Laren in Gelder- 

 land, het N. van Limburg, W.-Utrecht en het Gooi. Vermoedelijk 

 heeft het zieh ook op de Veluwe en in Brabant uitgebreid, doch 

 de gegevens ontbreken mij om dit met zekerheid te kunnen beweren. 



Stellen wij ons nu de vraag, wat de oorzaak kan zijn dat deze 

 schuwe vogel zieh ondanks de toenemende kultuur heeft uitgebreid ? 



Allereerst diene opgemerkt, dat uitbreiding van het woongebied 

 eener vogelsoort niets vreemds is. Voor ons land behoef ik slechts 

 te wij zen op de z warte roodstaart en de zanglijster, om nog te 

 zwijgen van de verrassende invasies van het steppenhoen. De oor- 

 zaak van zulk een verplaatsing kan van allerhanden aard zijn. Bij 

 de zanglijster zou men geneigd zijn aan o verbe volking te denken, 

 die op haar beurt door het verminderen van vijanden kan zijn 

 ontstaan; de geleidelijke westelijke verplaatsing van de zwarte 

 roodstaart daarentegen, zonder dat de vogel op zijn oorspronkelijke 

 standplaats sterk toenam, verlangt een andere verklaring, enz. • 



Wat nu de verspreiding van het korhoen aangaat, zoo heeft hier 

 wellicht de ontginning der heidevelden een roi gespeeld en wel 

 tegengesteld aan wat- men zou verwachten : de ontginningen hebben 

 de uitbreiding van het korhoen in de hand gewerkt. 



Het is nl. bekend, dat korhoenders verzot zijn op jonge denne- 



