INLEIDING. 



SPRIETEN. 



De sprieten (antennae) staan op het voorste einde van het voorhoofd ge- 

 woonlijk zeer dicht bijeen, somwijlen op een uitstekend gedeelte er van, den 

 sprietenknobbel of sprietensteel genoemd. Hun maaksel levert tweeërlei vorm 

 op : bij een aantal familiën (eertijds onder den algemeenen naam van Nema- 

 tocera begrepen), zijn zij langgestrekt en meerendeels draad- of snoervormig 

 en bestaan zij uit minstens zes , maar bijna altijd uit een grooter getal leden, 

 wel tot 36 ; bij verscheidene andere familiën (in tegenstelling met de vori- 

 gen Brachycera genoemd) bestaan zij slechts uit drie leden , waarvan het 

 derde , behoudens enkele uitzonderingen 5 voorzien is van een aanhangsel , in 

 den vorm van eene griffel {stylus) ot van een borstelhaar (seta). 



Bij den eersten vorm der sprieten , dien der veelledigen , zijn gewoonlijk het 

 eerste of de beide eerste leden van de volgenden duidelijk afgescheiden en 

 ook meestal van korter en dikker vorm ; men noemt deze de wortelleden 

 {articuli hasales) , terwijl de volgende leden gezamenlijk met den naam van 

 schaft (jlageïïim) worden bestempeld. Deze schaft is bij vele soorten , althans 

 bij de mannetjes , versierd met lange haren , soms zoo dicht , dat zij een' 

 vederbos of sprietenpluim vormen , of zij draagt aan ieder lid een ot meer aan- 

 hangsels , als wanneer zij gekamd heet. Soms zijn de leden aan het uiteinde 

 knotsachtig , ja zelfs kogelachtig verdikt en daarentegen aan de basis tot een 

 steel tje verdund , waardoor de sprieten het aanzien krijgen van een kralen- 

 snoer , met de kralen min of meer uiteengeschoven. De veelledige sprieten zijn 

 recht vooruitstekend [antennae porrectae) , ook wel over hunne geheele lengte 

 min of meer gebogen of gekromd. 



De tweede vorm der sprieten , die der drieledigen , is gewoonlijk eenvou- 

 diger , maar biedt niettemin veel verscheidenheid aan. De beide eerste leden 

 vertegenwoordigen hier de beide wortelleden van den eersten vorm, en zijn 

 in den regel kleiner dan het derde lid; ook zijn zij wel eens moeielijk te 

 onderscheiden of zoodanig in elkander gegroeid, dat zij slechts een enkel 

 lid schijnen uit te maken. Bij verscheidene familiën , die tot dezen tweeden 

 vorm behooren , staan de sprieten recht vooruit ; het derde lid verdunt zich naar 

 het uiteinde , of het is aan de spits met de reeds genoemde , niet zelden gelede 

 griffel voorzien. Somtijds heeft dan het derde lid, dooreen aantal dwarsgroefjes , 

 tot zekere mate een geringeld of geleed aanzien , en zijn er zelfs geslachten bij 

 welke nog inderdaad eene verdeeling in leden plaats vindt 1). By een aantal 



1) Men denke b. v. aan het genus ticxalomü onder de Tabaniden. Bij eene niet 

 Europeesche soort (Antidoxion fulvicorne Voll.), tot de familie der Xylophagen behoorende, 

 is het zoogenaamde derde lid in onderscheidene geledingen verdeeld , die zelfs ieder een 

 aanhangsel hebben. Het blijkt hieruit, dat de afscheiding tusschen de Nematocera en 

 Brachycera niet zoo scherp is begrensd als men vroeger meende. (Zie Snellen van 

 Vollenhoven , in de Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie van Weten* 

 schappen , afd. Natuurkunde , deel XV , blz. 1 en volg.). En dit zijn niet de eenige voor- 

 beelden van dien aard. Trouwens de overgang tusschen deze beide afdeelingen der Twee* 



