INLEIDING. 



19 



die weder uit twee leden is samengesteld , waarvan het eerste en grootste 

 aan den thorax is gehecht en het andere {trochanter) gewoonlijk zeer klein en 

 ringvormig is; 2°. de dij (femur);'3°. de scheen {tilia), beide meestal sterk ont- 

 wikkeld ; 4°. de voet of tars {tarsus) , die bijna zonder uitzondering uit vijf 

 leden bestaat. Het eerste lid der tarsen wordt ook wel het wortellid {meta- 

 tarsus) , het vijfde ook wel het eindlid genoemd. Aan dit eindlid bevinden 

 zich in den regel twee haken of klauwen {unguiculi) , en daaronder veelal twee 

 kleine organen , de voetballen (pulvilli) ; terwijl bij sommige familiën zich in 

 't midden nog een orgaan vertoont, de bastaardhaak {empodium) genoemd. Dit 

 alles komt in meerdere of mindere mate van ontwikkeling voor ; is het empodium 

 zoo sterk ontwikkeld , dat het den vorm der voetballen heeft aangenomen , dan 

 zegt men dat er drie voetballen aanwezig zijn. 



In het spraakgebruik (en hierop dient tot goed verstand der beschrijvingen 

 wel gelet te worden) noemt men het eerste paar pooten de voorpooten (pedes 

 anti ei) , het tweede paar de middelpooten {pedes intermeJii) , het derde paar 

 de achterpooten {pedes porticï). Worden de beide eerste paren bedoeld, dan 

 spreekt men van de voorste pooten {p>edes anleriores) ; wil men de beide 

 laatste paren aanduiden , dan spreekt men van de achterste pooten {pedes pos* 

 teriores). 



De vorm der pooten, de bijzondere beharing, borstels of stekeis, waarmede 

 zij voorzien zijn, alsmede de betrekkelijke lengte der tarsenleden , ook in ver- 

 band tot de schenen, dit alles levert in vele gevallen belangrijke kenteekens 

 op voor de onderscheiding der geslachten en soorten. De schenen hebben dik- 

 wijls , behalve de overige borstels en haren, aan het eind een of meer stijve 

 borstels of stekels, de eindsporen {calcaria) genoemd. 



In 't algemeen is de lengte der pooten zeer verschillend : bij vele muggen * 

 vooral bij de familie der Tïpuliden, zijn zij buitengewoon verlengd en daarbij 

 zeer dun en zwak; iedereen weet, hoe b v. van eene Tipula, die men bij de 

 pooten aanvat, deze dadelijk afbreken en tusschen de vingers blijven, terwijl 

 het dier zelf weet te ontkomen. 



Bij de Diptera, die van roof leven, dienen de voorpooten om hunne prooi te 

 grijpen en vast te houden; bij eenige Nematoceren met kortere sprieten, zooals 

 de Chironomiden , worden de lange voorpooten, in plaats van er op te rusten 

 of ze voor het loopen te gebruiken, voorwaarts gestrekt en als tastorganen 

 gebezigd. 



ACHTERLIJF, 



Het achterlijf (ahdomen) is van zeer onderscheidene gedaante, meestal rolrond> 

 kegelvormig of eivormig, en bestaat uit negen ringen {segmenia) , die echter 

 niet altijd allen zichtbaar zijn. De bovenzijde heet de rug (dorsum), de onder- 

 zijde de buik (venter); de laatste zichtbare ring, vooral wanneer hij zich in 

 sommige opzichten van de anderen onderscheidt , wordt de achterlijfspits of het 

 achterlijfeinde {anus) genoemd. 



Aan dien anus bevinden zich de voortplantingswerktüigen, die bij verscheidene 



