Nova experimenta etc. 293 



^ 34. Tarn balllsla haec pneumatica , quam ballistula Vol- 

 tiaiia , ore demisso , ut libel, explodi possunt. Quod si fiat 

 Uim cum discus, qui ori jun{;itur, convenienter respondeat ali 

 super solum vel super tabulam quamdam posito , hie sese 

 attoUit, quin lamen horizonlalem suam dispositionem relin- 

 qual, ictum impingit in alium discum, inde super fulcrum 

 suum cadit. Cum aulem discus fulcrum deserat et ad ipsum 

 redeat lemporis puncto perquam brevissimo, al([ue explosionis 

 rumor adeo percussionis ictum superet, ut liic vix percipi 

 possit, ita observatorem vel iuteniissimum efTugere potest va- 

 rus istiusmodi motus disci mobilis, sive nil aliud eidem videri 

 quam curvatura quaedam in parte media disci explosionis im- 

 pulsu producta , et successiva ipsius partis ad pristinam for- 

 mam restitutio . Sed omissis ([uocpie experimentis alia ralio- 

 ne instilulis , guttulae ex atramento , quibus discus hie asperga- 

 tur, et quae post explosionem vestigia sui in disco stabili re- 

 linquunt, prorsus ostendunt tum extreraas turn medias et om- 

 nes simul disci partes sese reapse discum oppositum versus 

 translulisse . 



§. 35. Semper vero accidil ut in experimentis vel per bal- 

 lisfulam Voltianam vel per ballistam pneumaticam confectis 

 ( idque sive propter discorum levitalem , sive propter perfec- 

 tam effectus e\\Aos\on\s Jluiditatcm , sive ex eo quod explo- 

 sio ista perbrevi temporis momento fiat, sive tandem propter 

 hascc Ires siinul-agentes cnussas), accidit, inquam , ut at- 

 Iractionis motus fueril usque prowptior sub explosionis entptio- 

 ne et majori apparucrit impetu praedilus, quam in experimen- 

 tis per communes igneas ballisias insiiiutis . 



§. 36. Jam quum omnia quae praecedunt experimenta vel 

 conficere vel ad examen revocare lubeat, hoc facile menti oc- 

 currere potest, videlicet = ballistae pneumaticae flamen , nec- 

 non ballistulae Vollianae detonaiionem^ et tormenlorum bel- 

 licoriim explosionem baud aliter singularis sHctus phoenome- 

 non producere, quam ex promptissima aeris depulsione ( liceat 

 niilii hoc uli verbo conceplum reddente), quae in horum in- 

 sirumentorum fistula ac in intervallo duos discos sejungenie 

 fiat =. Conceptus hie, cui certe quoddam pondus inesse vide- 

 lur, quique in medium allatus turn cum pericula a me suscepia 

 T. V. 37. 



