74 



ook al beschikte men over de noodige gegevens, die aan de bereke- 

 ning ten grondslag zouden moeten liggen. 



Hiermede wil nu allerminst gezegd zijn, dat men over vogelvlucht 

 en dergelijke onderwerpen niet kan theoretiseeren en rekenen. Men 

 behoeft de leerboeken over aërodynamica en de tijdschriften over 

 vliegtechniek maar op te slaan om zieh van het tegendeel te over- 

 tuigen. Ik heb alleen willen opmerken, dat theorieën en bereke- 

 ningen over vogelvlucht steeds in meerdere of mindere mate ge- 

 baseerd zijn op empirische formules wat de théorie betreft, op 

 hypothesen omtrent dit en schattingen omtrent dat wat de toepas- 

 sing aangaat en zoodoende bijna altijd speling laten voor persoon- 

 lijke opvattingen of ... . misvattingen. 



Behalve de fundamenteele wetten der natuurkunde, waaraan men 

 zieh voorloopig nog wel zal hebben te houden (zooals hieronder nader 

 ter sprake zal komen), vormen de empirische formules den meest be- 

 trouwbaren grondslag voor berekeningen van bovengenoemden aard. 

 Veelal zijn zij afgeleid uit botrouwbare wetenschappelijke waar- 

 nemingen in aerodynamische laboratoria, bij welke proeven men zieh 

 echter ook weer heeft moeten bepalen tot eenvoudige gevallen b.v. 

 voorwerpen van eenvoudige gedaante in overal gelijk geriehte en 

 even sterke luchtstroomen enz., geheel anders dan het in de atmos- 

 pheer voorkomt. 



De zaak wordt er niet gemakkelijker op, wanneer men deze for- 

 mules en theorieën op een zoo ongelooflijk geeompliceerd probleem 

 als de vogelvlucht of het vogel-zweven wil toepassen. Daarbij komt 

 dan — en dit is een tweede oorzaak van de verschillen van meening, 

 waarover ik hierboven gesproken heb — dat men zelden of nooit 

 over werkelijk exacte gegevens dienaangaande besehikt. Zelfs het 

 verzamelen van vage, maar betrouwbare gegevens, wat voor een 

 groot deel in de vrije natuur moet geschieden, gegevens aangaande 

 de baan, die de vogel beschrijft, de bewegingen, die de vogelmaakt, 

 de luchtstroomingen in de buurt van den vogel, en de krachten, 

 die die luchtstroomingen op het dier uitoefenen, ontmoet haast on- 

 overkomelijke moeielijkheden. Wanneer de vogel zieh op niet al te 

 grooten afstand bevindt, zal men de riehting en ook wel eenigszins 

 de gedaante van de baan kunnen waarnemen, maar wat b.v. te 

 zeggen van eventueele stijging of daling van een hoog in de lucht 

 zwevenden vogel? Met de waarneming der bewegingen staat het 

 ook niet al te gunstig: vleugelslag is natuurlijk op grooten afstand 

 wel waarneembaar, maar worden er, b.v. bij afwezigheid van vleugel- 



