78 



Maar is het nu werkelijk noodig in het zweven der vogels iets 

 wonderbaarlijl^s te zien, iets dat in strijd zou zijn met de klassieke 

 mechanica ? Verdienen de feiten, die de Heeren Kuipeks en Kapteyn 

 onomstootelijk vaststaand en bewezen noemen, weldeze qualificatie? 

 Op grond van wat ik hierboven omtrent de vaagheid der waar- 

 nemingen heb gezegd, zou ik meenen van niet. Geen van beide 

 lieeren vermelden de waarnemers der door hen medegedeelde feiten, 

 maar wanneer men in het werk van Lanchester de beschrijving 

 van oudere waarnemingen leest van J. A. Froude, ') Ch. Darwin,^) 

 Langley ^) en anderen, en daarmede vergelijkt de theoretische uit- 

 eenzettingen van Lord Rayleigh *), dan komt men tot de over- 

 tuiging, dat er voorloopig geen enkele aanleiding bestaat, het zweven 

 der vogels op te vatten als een verschijnsel zöö wonderbaarlijk en 

 zöö sterk indruischend tegen de wetten der klassieke mechanica, 

 dat het dit trotsche gebouw zou dreigen omver te werpen, en 

 Lanchester, die in zijn geciteerd werk een uitvoerig hoofdstuk aan 

 het zweven der vogels wijdt, vindt dan ook nergens aanleiding om 

 iets wonderbaarlijks in het zweven der vogels te zien. 



Om nu tot de brochure van den Heer Kuipers terug te keeren, 

 de schrijver neemt een standpunt in, dat geheel verschilt van dat 

 van den Heer Kapteyn en dat m. i. veel rationeeler is. De Heer 

 Kuipers neemt de, mijns inziens, onbewezen feiten over het zweven 

 der vogels, die ik geciteerd heb, als vaststaand aan, doch tracht 

 nu op grond van natuurkundige wetten daarvan eene verklaring te 

 geven. Zooais in den aard der zaak ligt, bevatten deze verklaringen 

 hypothetische elementen, dit is onvermijdelijk en den schrijver niet 

 euvel te dulden. Gedeeltelijk zijn deze verklaringen ook niet nieuw 

 en zijn zij, naar ik vermoed, neergeschreven met het doel bestaande 

 beschouwingen in een overzichtelijk en populair geheel samen te 

 vatten. Wel nieuw is, naar ik meen, de verklaring van een wijze 

 van zweven, waarbij volgens den Heer Kuipers de zonneschijn een 

 groote rol speelt. De opdrij vende kracht zou n.l. onder bepaalde 

 omstandigheden afkomstig kunnen zijn van het verschil in tempe- 

 ratuur van den onderkant en den bovenkant van de vleugels van 



1) Oceana, 1886, pg. 7Ö. 



2) Reise eines Naturforschers um die Welt, Üuitsche vertaling van J. Vicrot; 

 Carus. Stuttgart, 1875. 



3) Smithsonian contributions of knowledge. 



4) Nature, Deel 27, pg. 543. 



