144 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 



zijn, dat de septentrionalis-\.ax\e bij langduriger verblijf op els 

 na eenige generaties de donker-groene kleur der t?ar</s-larven 

 aanneemt, en dat deze bij teruggang op berk eerst de bruin- 

 zwarte kleur van latipes verkrijgt, alvorens vï^eder in den sep- 

 tentrionalïs-v orm over te gaan? Bij de varus-wesp van els is 

 de rookkleurige vlek op de vleugels verdwenen ; zij vertoont 

 zich flauw bij latipes en treedt duidelijk te voorschijn bij 

 septenti'ionalis. 



De drie soorten zouden dus misschien tot ééne soort terug 

 te brengen zijn. Wellicht schijnt deze veronderstelling te ge- 

 waagd, maar de zagen van septentrionalis en varus bieden 

 zoo weinig verschil aan, dat men ze volgens Bisschop van 

 Tuinen »voor een en dezelfde soort zou kunnen houden« 

 (T. V. E. Deel 47, p. XL VII). Hij geeft aan, dat de zaag- 

 tanden van varus (els) iets korter »schijnen« te zijn dan bij 

 septentrionalis (berk). Het verschil in den vorm der zaagtanden 

 van Cimhex counata (els) en Cimhex femorata (berk) is] daaren- 

 tegen zéér groot; deze zijn dan ook als »goede soorten» te 

 beschouwen ; het gelukte mij tot nog toe niet C. connata op 

 berk of C. femorata op els over te brengen. 



Merkwaardig is, dat in het bovenbeschreven geval van kwee- 

 king eener wesp uit berke-larve, welke afkomstig was uit ei 

 door C. varus gelegd . . . thans een mannetje verscheen ! 



Mannetjes van varus-wespen zijn, behalve één exemplaar door 

 den autor de Villaret ^) in 1832 vermeld, onbekend. De 

 vanis-wesipen planten zich dus parthenogenetisch voort, en nu 

 de larve van varus met berk gevoed was, en het daaruit voort- 

 komende wijfje op berk gelegd heeft, . . . komt uit haar ei een 

 manlijk exemplaar voor den dag. 



Het voedsel schijnt dus hierbij ook van invloed op het 

 geslacht geweest te zijn. Reeds vroeger heb ik er op gewezen 

 (T. V. E. Deel 47 p. XXVIII) dat in zeer vele gevallen uit 



1) Ann. soc. entom. France I, 1832. p. 306. n». 2. 



