ENTOMOIiOGrSCHE BERICHTEN. 58 



In een later stadium der ziekte treedt algeheele verslapping 

 van het lichaam in. Men ziet zulke slap geworden rupsen dan 

 vaak stervende aan de twijgen hangen, slechts met de achter- 

 pooten daaraan vastgehecht. Onderzoekingen hebben aange- 

 toond, dat de onder den naam van »Schlaffsucht« bekende 

 ziekte, welke soms de zijderupsen aantast en dergelijke ver- 

 schijnselen vertoont, niet met de genoemde ziekte identiek is. 



Door deze ziekte aangetaste nonrupsen waren er onder Alphen 

 en Tilburg in het voorjaar van 1909 in menigte te vinden. 

 De groote sterfte onder de rupsen werd daar evenwel veroor- 

 zaakt door eene ziekte, welke door tegenovergestelde verschijn- 

 selen wordt gekenmerkt. Terwijl de »Schlaffsucht«, zouals de 

 naam reeds aanduidt, zich openbaart door verslapping, zoo is 

 het kenmerk van genoemde, tot dusverre nog onbeschreven 

 ziekte, verschrompeling en verstijving van het lichaam. Zulke 

 verschrompelde rupsen kon men van half Juni tot in Augustus 

 1909 in grooten getale dood onder de boomen vinden, terwijl 

 er ook vele in schorsspleten en op andere beschutte plaatsen, 

 zelfs tusscheu de naalden, te midden van het voedsel, werden 

 aangetroffen. 



Deze ziekte vertoont de volgende symptomen : 



De eetlust der rupsen vermindert gaandeweg ; zij worden 

 mat en traag, en de frissche kleur, alsook de teekeningen en 

 de lichte vlekken verflauwen. Een en ander gaat gepaard met 

 langzame verschrompeling en verstijving van het lichaam. 

 Evenwel heeft de ziekte niet altijd den dood ten gevolge, 

 maar leveren de aangetaste rupsen nooit gezonde vlinders van 

 normale grootte. De kleur der zieke poppen is roodachtig. 



De rupsen, welke ik in de laatste dagen van Juni ontving 

 (circa 200 stuks), vertoonden alle in meerdere of mindere mate 

 de kenmerken dezer ziekte. Ongeveer 60 van de 100 rupsen 

 stierven, terwijl die, welke in leven bleven en zich verpopten, 

 slechts voor een klein deel (ongeveer 12°, ) vlinders leverden. 



