ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 357 



kankeronderzoek zijn begonnen, komt weer een mededeeling, 

 die nieuwe uitzichten voor dat onderzoek opent. Zij is af- 

 komstig van prof. dr. Johannes Fibiger, directeur van het 

 pathologisch-anatomisch instituut te Kopenhagen, en is op- 

 genomen in de Berliner Klinische Wochenschrift van heden. 



Hier volgt een samenvatting van zijn opstel. 



Uit de onderzoekingen van Jensen en zijn opvolgers is 

 gebleken, dat men bij dieren kankerachtige gezwellen op 

 dezelfde wijze kan overplanten als de stekken van een plant. 

 De oorzaak van de ziekte kon niet verder opgehelderd 

 worden, en het eenige, wat men tot nu toe met voldoende 

 zekerheid kon aannemen, was, dat kanker kan ontstaan door 

 chronisch werkende prikkels, hetzij van mechanischen aard, 

 als voortdurende druk op een en dezelfde plaats van het 

 lichaam, hetzij van chemischen, of thermischen aard. Wel 

 had men in kankergezwellen zeer dikwijls levende wezens 

 van verschillende soort gevonden, vaak was ook de opvatting 

 verkondigd, dat levende wezens van hoogere soort, als zekere 

 wormen, kanker konden veroorzaken, maar nooit had men 

 daar een ook maar eenigszins aannemelijk bewijs voor kunnen 

 aanvoeren. 



In 1907 had FIBIGER bij drie wilde ratten onderzoekingen 

 met tuberkelbacillen ingesteld. Toen deze dieren later 

 stierven, .vond men bij allen den wand van de maag in een 

 dikke gezwelmassa veranderd, die wel op kanker leek, maar 

 geen kanker was. Midden in de zeer zorgvuldig onderzochte 

 gezwellen vond men formaties, die de eieren van een rond- 

 vvorm, welken men nog niet bij ratten had waargenomen, 

 bleken te zijn. Men onderzocht vervolgens 1 144 ratten van 

 verschillende soort ; bij geen enkele vond men dergelijke 

 gezwellen, bij geen enkele dien ingewandsworm. Nu had 

 de Franschman Galeb vroeger medegedeeld, dat bij ratten, 

 die met een veel voorkomende kakkerlak of bakkerstor 

 (Pepiplaneta orientalis) gevoederd worden, een bepaalde 



