858 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 



rondworm (nematode) voorkomt. In een gebouw te Kopen- 

 hagen, waar men deze kakkerlak in menigte aantreft, werden 

 ratten gevangen. Bij geen enkele van dezen vond men den 

 gezochten rond- of draad worm, ook niet, als de ratten met 

 de kakkerlakken gevoederd werden. Daarop ving men ratten 

 in een suikerfabriek, waarin een andere kakkerlakkensoort, 

 de Periplaneta americana, voorkwam. Terloops zij opgemerkt, 

 dat beide kakkerlaksoorten pas later in Europa zijn gekomen 

 en in bakkerijen, branderijen, enz. de Europeesche kakkerlak 

 (Phyllodromia of blatta germanica) hier en daar hebben ver- 

 drongen. Bij 40 van die ratten vond men den gezochten 

 rondworm (Spiroptera sp. n.), bij 18 van deze ziekelijke ver- 

 anderingen in de maag en bij 9 geheel gelijksoortige ge- 

 zwellen, als die welke in 1907 door FlBlGER ontdekt waren. 

 Men voedde nu ratten van andere herkomst met de Ameri- 

 kaansche kakkerlak {Periplaneta americana), wachtte tot zij 

 hun natuurlijken dood stierven en kon bij 54 ervan de wor- 

 men aantoonen en bij 7 van dezen geheel dezelfde soort 

 van gezwellen. Zoodoende was dus uitgemaakt, dat de ge- 

 zwellen door de wormen veroorzaakt waren en dat de 

 kakkerlak voor hen als tusschenhospes dienst deed. 



Nu werden de kakkerlakken nauwkeuriger onderzocht en 

 vond men in haar spierweefsel in tij ne kapsels, op dezelfde 

 wijze als bij den mensch de trichinen, den opgerolden worm. 

 Daarna voederde men gezonde kakkerlakken van de soort 

 Periplaneta m orientalis met de eieren van den worm of met 

 eierhoudende rattenuitwerpselen en vond na een voldoenden 

 wachttijd in haar spierweefsel dezelfde ingekapselde wormen 

 als in de Amerikaansche kakkerlakken. Weer werden met 

 de aldus behandelde kakkerlakken ratten gevoederd en weer 

 vond men bij velen van dezen later den worm in den maag- 

 wand en in enkele gevallen ook de gezwellen. 



Over het algemeen vertoonden die gezwellen naar hun 

 anatomische samenstelling een goedaardig karakter, behalve 



