98 ENTOMOLOGISCIIE BERICHTEN. 



de slotsom, dat het in den aanvang van October al met deze 

 dieren ten einde spoedt. De laatste mannetjes verdroomen 

 de hun nog restende levensdagen, op bloemen, of vliegen 

 traag van de eene bloem naar de andere ; enkele werksters 

 vliegen nog eenigszins bedrijvig heen en weer, doch weldra 

 zal ook dat een einde nemen en is van de hommels niets 

 meer over dan de jonge, bevrnchte koninginnen, die, goed 

 opgeborgen, het volgende voorjaar afwachtten, om dan nieuwe 

 staten te gaan stichten. 



Het mooie najaar van 1913 deed mij besluiten, eens na te 

 gaan, tot hoe lang in den herfst nog hommels worden aan- 

 getroffen. Tk deed mijne waarnemingen op een z.g. border, 

 onder welks vaste planten verscheidene laat bloeiende Com- 

 positac voorkwamen, zooals Dahlia s, Astcr-?,oor\.&n, CJirysaii- 

 thvmuiii coroiiarhun, enz. De waarnemingen begonnen op 

 15 October en werden gewoonlijk meerdere malen per dag 

 voortgezet, totdat geene hommels zich meer vertoonden. 

 Alleen Bombus agrorum F. en Bouibns tcrrcstris L. vlogen nog. 



15 October^). Het heeft 's nachts geregend; te 10 uur 

 komt de zon door; het wordt prachtig, zonnig weder. Geen 

 wind, 57° F". 



Bombus agrorum. \'eel rj". 



V tcrrcstris. Veel r?, 1 versleten ^. 



Voorts merkte ik nog op : 

 Psithyrus campcstris Pz. i c? ('•)• 

 Apis Dicllifera L. Veel ç;j. 

 Halictus calccatus Sc. i c?. 



16 October. Nacht luw geweest, 53° F. Des morgens be- 

 wolkt, een weinig regen. Tegen 12 uur nu en dan zonneschijn. 



Bombus agrorum. Veel mannetjes, i i^ (r.). 



> tcrrcstris. 3 S- 



Psithyrus campcstris. 2 S. 

 Apis viel /if era L. Veel ^. 

 Halictus calccatus. i c?« 



1) Is niets .bijgevoegd, dan waren de dieren levendig, vlogen van bloem 

 tot bloem. Waren zij echter bepaald in rust, stilzittend, suffend, dan is 

 dit door (r.) aangeduid. Behalve de hommels zijn nog enkele andere 

 bijensoorten vermeld. 



