85 



hopon is, het begin zijn van een geregeld en uitgebreid onderzoek 

 naar de trekverschijnselen op andere plaatsen in ons land, een 

 onderzoek, dat de Nederlandsche Ornithologische Vereeniging reeds 

 lang van plan was in stellen, maar dat door gebrek aan betrouwbare 

 waarnemers nog niet door haar uitgevoerd is kunnen worden. 



In het bijzonder voor Rusland zijn de gegevens omtrent aankomst 

 en vertrek van trekvogels verzameld en uitgewerkt door A. von 

 MiDDENDORFF. Deze Russische geleerde publiceerde in 1855 een opstel 

 onder den titel van: „die Isepiptesen Russlands", waarin hij de 

 sedert jaren gedane aankomstwaarnemingen van de broedvogels van 

 geheel Rusland aan een vergelijkend onderzoek onderwierp. Voor 

 verschillende plaatsen bepaalde hij uit de over vele jaren loopende 

 waarnemingen van aankomst van de broedvogels den geraiddelden 

 aankomstdatum en voor iedere vogelsoort verbond hij de plaatsen 

 met gelijken aankomstdatum door een lijn, door hem „isepiptese" 

 genoemd. Deze lijnen geven dus voor voorwerpen van dezelfde soort 

 op verschillende lengtegraden den al of niet gelijken voortgang bij 

 het trekken aan en daar, volgens von Middendorff de richting van 

 het trekken lood recht is op de isepiptese, is uit de opeenvolgende 

 isepiptesen van elke vogelsoort de trekrichting van deze te bepalen. 

 Op deze wijze heeft von Middendorff de trekrichting niet aheen van 

 de Russische broedvogels maar ook van Siberische soorten vastge- 

 steld en komt hij tot het resultaat, dat voor Europeesch Rusland 

 de voorjaarstrek van het zuidwesten naar het noordoosten loopt, in 

 het westen van Europa zelfs van het westen naar het oosten, in 

 Midden- Sibérie van het zuiden naar het noorden, in Oost-Siberië van 

 het zuidoosten naar het noordwesten en in Noordoost-Siberië van 

 het oosten naar het westen. 



Hoe belangrijk het opstel van von Middendorff ook voor den 

 vogeltrek in het algemeen van Rusland en Sibérie is, op de belang- 

 rijke vraag, hoe trekken de vogels, geeft het geen voldoende ant- 

 woord. Slechts de richting van den trek wordt door von Middendorff 

 aangegeven, niet de wegen, waarlangs de trek plaats vindt. 



In 1876 verscheen er een voor den vogeltrek hoogst belangrijk 

 werk van J. A. Palmen, decent der zoologie aan de Universiteit 

 van Helsingfors, onder den titel van „Über die Zugstrassen der 

 Vögel", een onderwerp, dat de schrijver reeds twee jaar te voren 

 als academische dissertatie in het Zweedsch uitgewerkt had. 



Palmen had zieh tot taak gesteld, de nauwkeurige bepaling van 

 de trekbanen van een aantal vogelsoorten en de mogelijke verklaring 



