87 



Het trekbanenonderzoek, door Palmen op uitgebreide schaal be- 

 gonnen, is later door Sevektzow voor Midden-Azië en doorMENZBiER 

 voor Rusland voortgezet en aangevuld ; ook deze onderzoekers vonden 

 voor iedere door hen onderzochte vogelsoort een bepaalde trekbaan, 

 die regelmatig ieder jaar door de soort gevolgd wordt en waarvan 

 niet dan in buitengewone omstandigheden wordt afgeweken. 



Reeds eenmaal heb ik het eiland Helgoland genoemd en erop 

 gewezen, dat dit kleine rotseiland in de Noordzee, een eind van 

 den mond van de Elbe verwijderd, voor den vogeltrek eon buiten- 

 gewoon belangrijk punt is, daar over dit eiland een zeer druk be- 

 zechte vogeltrekbaan loopt. Op dit eiland vestigde zieh in 1837 de 

 Duitsche zeeschilder Heinrich Gätke, die van dat oogenblik af, 

 tot in hoogen ouderdom toe, als jager en omithologisch verzamelaar, 

 jaar in jaar uit, bijna dag in dag uit, de vogelwereld van dat kleine 

 stukje grond observeerde en noteerde en in den loop der jaren een 

 schat van aanteekeningen verzameld heeft, die in 1891 in boekvorm 

 onder den titel van „Die Vogelwarte Helgoland" het licht zagen 

 en waarin een meesterlijke beschrijving van den trek over Helgo- 

 land in alle bijzonderheden gegeven wordt. In zijne beschouwingen 

 over de richting van den vogeltrek tracht Gätke door verschillende 

 voorbeelden aan te toonen, dat er twee trekrichtingen gedarende 

 den herfsttrek waar te nemen zijn, een zaidwaartsche en een west- 

 waartsche, iedere richting eigen aan bepaalde vogelsoorten, die 

 hiervan niet plegen af te wijken dan in het zeldzame geval, waarbij 

 vogels met een zuidwaartsche trekrichting in westelijke richting 

 afwijken; hiermede verklaart hij het verschijnen in Europa van 

 onderscheidene in Noord-Azië broedende vogelsoorten, die als regel 

 zuidwaarts trekken en in Zuid-Azië overwinteren. Aan het bestaan 

 van bepaalde vogeltrekbanen, door Palmen zoo nauwkenrig aange- 

 duid, hecht Gätke geen geloof, volgens hem trekken de vogels van 

 hun broedgebied in een frontbreedte, overeenkomende met dat van 

 hun broedgebied, naar hunne winterkwartieren, steeds dezelfde 

 trekrichting volgende, die aan de soort eigen is. Daardoor verklaart 

 hij ook, dat vogelsoorten met zuidelijke trekrichting, wier broed- 

 gebied oostelijk van den meridiaan van Helgoland liggen, dit eiland 

 op den trek niet aandoen, of andere soorten eveneens met zuidelijke 

 trekrichting, wier westelijke grens van hun broedgebied ongeveer 

 met den meridiaan van Helgoland samenvalt, wel op dit eiland 

 op den trek waargenomen worden, maar niet westelijk daarvan in 

 Engeland. 



