/ 



9 



■'^ 



ANNOTAT. VALERII CORDl 



"Lauendu 

 Umno 



Hardum 

 Cilticam, 



9* 



(^amttblSntcn &:3pK4fi«rbcn, Scdomnium propruflTimumSd uctuftiffimS 



*^eftB<inmd/quodRomam*inSaliuncamdeflexciunt.illiautemuchcnicnccrcr^ 

 '^%aiit&:impingunt,quiSpicamfiucNardumCdticameamputantcflcplantam,quac 



ab aliis Laucndulamaiorfiue Maflilienfis Lauendula&: Spicaappcllatur,undeolcS 

 Spicx in pharmacopol iis uocatum dicitur : toto enim coelo hae dua: plantx diftanr 



SiquidcNardus Celticabreuis defcribiturhcrbula,quappropterbrcuuatcm luam 

 radidtus cuulfa inmanualcs fafciculospcrmdchodic,utolimligaturXaucndulaue 



gnofus,longuscRfrutexeft,necpinfafccsradicituscuulfusligatur.Nardi 



maio 



Celticx folia fubflaua dcfcribuntur . Laucndula? uero maioris ex uiridi 

 nericiumuergunt.NardusCelticaluteo dcfcribiturflore Lauendulamaior fcii Spi* 

 capurpurcumofl:cnditfere,lnCelticaNardofolxiadices8Ccoh'cuIimedicinamfa:* 



foliaenim dC flores, quoniam ncoR faporem iiccp o dorem habcnt,cx omni ufu 



ciimt 



--' 



abdicantur, In Spica contra, foli flores dC folia mcdica ui pollcnt : radices autem atvj^ 

 caudiccs&:uirg^,quoniahgnof^6Codorisfaporisc^cxpeitesfunt,neminifuntufui, 



prxterquam in accendendo igne» Huncenim ufum in Narboncnfi Galh'a,maxime 

 ciusparte,qua: Prouinciauocatur,pracftat,ubi frequcns admodumeft odoratiflimj 

 huius fruticis fpicati proucntus. Certum igitur eft Lauendulam maiorcm fiue Spica 

 p1urimumaNardocelticadifferrc,utrac^cnimfuigeneriseft planta ♦ Quid autem 



fit hcpcmaiorLauendula, qua: ctiam Spicauulgo uocatur,indicabitiir tertio huiui 

 operislibrOjCumadStoechadcmperucnerimus. * 



DE NARDO MONTANA. CAP. 



8. 



M 



-^ 



^W< 



Montana Nardus,qua; etiam Niris^Ncris, Thylaciiis dC Pyritis appc1Iatur,o1{m 

 exCiliciacoriaceis faccuIis,quos Grceci ^i/Acchw uocat,ad extcras nationes ferebatur: 

 partim ad medicinae ufumjpartim ctiam ut in facnficiis,!gnibus, propter iucundum 

 odoreminiiceretur,undcetiamilli Pyritidisnomenfadumcft. Hancitacjj Spicam 

 intelligitinFaftisfuis Ouidiu5,cumait, Etfonataccenfo fpicaCyliflTa foco. Non 

 cnim Crocus eolocointelligenduseft,qui igminiedusfqetet. Nardus ueromon- 

 Cana in flammam fucundioris odoris rcfoluitur. Copiofe harc in Cilicia proucnit, 

 Quapropter potius Pauli Marfi Pifcinenfis, quam Antonii Phartenfis commen* 

 tarium in huncO uidii locum probauerim. N am ille Nardifpicam, hicuero Crocum 



pcr Cylifl&m fpicam intelligendum afl^cr it . Porro hodienulluseft apud nos monta- 

 nacNardiufus:quoniamnonamp1iusaffertur,praererquamquodintcrdumcafuciI 



aliis merctbus apportetur, Ccd id rariflTime accidit ♦ Hi autcm uchcmcnter crrant qui 

 montanam Nardumeam putant cfl^ herbam quar i nobis '>\4QCiiUiti:ci;lcifi QC 

 t ifOniic^tii^.vun appeIlatur,muicuspotiusfunicuhmodoper tcrra ferpcns, quam 



0runTr4 hcrba,afperisIocis enafcetis,nuIIo netj faporehecpodorccommcndabilis 



go 





-^ 



DE ASARO. CAP. 9, 



Afarum quamuis odorc Nardum imitctur,ut etiam proptcrca fylucftris NarJu» 



nominetur,nuIIam tamen formamcum Nardo commimem habct, Non defuerunt 



qui Afarum etiam Baccharem appcllarct,proptcr odor/s fimilitudincm: amb^ enim, 



tam Afarum quam Baccharisodoratac defcribuntur,hcrbac diuerfsc tamenfunt,ut 



omnesteftanturJvlaleigiturBaccharis defcriptio in Afarihiftoriam, &:ccontra in 



Diofcort dc, a librariis translata eft, natura diucrfas , candc herbam cflr putantibus, 

 incorrec^{onibusuer6exemplaribus,feorfimdeiitrac|^agitur.NamAfarumprimO 



libro inter Aromata rcccnfet Diofcorides : Baccharcm ucro in tcrtio inter odoratai 



SCcoronarias hcrbas dcicribit» E ft autem Afarum ca hcrba,quam nos Dafclwiir($ 



nominauimus,quod plerumcp&:fcre (^mpct in corylctis naicatur, Antonius Mufa 



Italus,diligens herbarum inquifitor, (cd Gcrmanicachnguacignarus,idco«^ ucnia 



dignus,a lepore illi facflum nomc apud Gcrmanos interprctatur,fcd malc, dC ab aliis 

 fbrtafl^e perfuafus: nam fi alcpore cius nominis etymum duccrctur,non DafclrpuriJ 



fed Dajcrixvm*^ fcYibcndum dC pronunc/andum cfl^ct, ut noftra: linguac ud mcdio" 

 criter per/tifacile intclligunt ♦ Lateic tamcnplerofcB euamCcrmanosfuac ipfiuslin* 



guac cnergia8«r prop 





OE 



r 



t 



