3S 



/ 



C» PLINri NAT VR.ALI5 



trina.De cxtero Arctini ueteres, Aretini fidcntes, Aretini IuIiehfeSj Amitinefes, A^ 

 qucnies cognomineTaurini^jBIerani^CortonefeSjCapenates, Clufininoui, Clufini uc 



tercSjFluentini praefluenti Arno appofiti3FefuIa[*,Ferentinu,Fefcennia,Hortani5,Herii 

 banum,Nepet,Nouem pagi,praefeduraclaudia ForoclodijjPiftoriuPerufia, Suanen^ 

 fes,Saturnini,quianteAurininiuoGabant,Sudertani,Statones,Tarquinienies,Tufca^ 

 nienfes, Vetulonienfes, Vcientani, Vefentini, Volaterrani cognomine Hetrulci, VqU 

 finienfes Jn eadeparte oppidorum ucteru nomina rcdncnt agri Cruftuminus,CaIetra# 

 nus.Tiberis antea Tibris appellatus, 8C prius Albula , e media fere longitudine Apen* 

 nini finib. Aretinorii profluit tenuis primo,nec nifi pifcinis corriuatus , emifllscp nauij* 



/ 



gabilis^ficuti Tinia & Glanis influentes in eu,nouenoriiita conceptu dieru,fi non adiu lo 

 uent imbres; fcd Tiberis propter aipera & cofragoft, n e fic quidem practer^ trabibus 

 uerius c^ ratibus longe meabilis fertur , per cLM.paflliii non procul Tiferno Perufia^ 

 & Ocriculo, Hetruriam ab Vmbris ac Sabinis,moxcitra xiij.M*paflC urbis Veientem 

 agrum a Cruftumino,dein Fidenatem Latinumcp aVaticano dirimens,: fed infra Are^s 

 tiniJ Glanim duobus 8C xLfluuijs audus^prascipuis autNarc 8C Aniene, qui & ipie na^ 

 uigabilis Latium includit a tergo , nec minus tamen aquis ac tot fontibus in urbcm perj* 

 du<3:is:& ideo quamlibet magnaru nauium ex Italo mari capax,rerij in toto orbe nafcen 

 tium mercator placidifsimuStPIuribus prope folus , ^ caeteriin omnibus terris amnes, 

 accoliturafpicitur^ uillis^NuIIiq? fluuiorii minus licet inclufis utrincj lateribus: nec ta 

 men ipfe pugnat,quan^ creber ac fubitis incrementis , & nulquamagis dquis ^ in ipfa 2a 



urbe ftagnantibus*Quinimo 



potius ac monitor,au<5lu iempcr religiofus 



* 



c^ f^uus.Latiu antiquii a Tiberi Circeios feruatu eft.M»p*L»Iogitudine.Tam 

 nuesprimordioimperijfuereradices ♦ Colonis fsEpe mutatis tenuere ali) alijs tempori^ 

 bus, Aborigines, Pelaigi, Arcades, Siculi, Aurunci, Rutuli* Et ultra Circeios Voifci, 

 Ofci, AufoneSjUnde nome modo Latij procefsit ad Lirim amne» In principio eft Oftia 

 colonia aRomanoregedcduda^Oppidum Laurentii,Iucus louis iftdigetis, amnisNu 

 micius, Ardea a Danae Perfei matre condita*Dein quondam Aphrodifium, A 

 lonia^Afturaflumen&infuIa^FluuiusNymphasuSjCloftraRomana, Circeij quonda 



infulaimmcnfoquidemaricircundata(utcrediturHomero)atnuncpIanicie*Miruefl: 

 quod hac de re tradere hominu notitie po{Iumus»Theophraftus,qui primus externoru 3^ 

 aliqua de Romanis diligentius fcripfit(nam Theopompus,ante quem*nemo mcntione 

 Iiabuit,urbe duntaxat a GaHis captam dixit:CIitarchus ab eo proximus, leoatione tan 

 tum ad Alexandr u mif[am)hic iam plufqua & fama,Circeioru infule & menfura pofiiit 

 ftadia Ixxx.in eo uolumine quod fcripfit Nicodoro Athenienfiii magiftratui,qui fuit ur 

 bls noftra: cccclx.anno.Quicquid eft ergo terrarii pra^ter x,M*p,prope ambitus, adnci» 

 xum infuIar.Poft eii annu accefsit Italia: aliud miraculii : A Circeijs palus Pomptina eft, 

 quem locu xxii]\urbium fuifle Mutianus ter coful prodidit : Dein flumen Vfens,fupra 

 quod Tarracina oppidu,Iingua Volfcoru Anxur did:ii:& ubi fuere Amycte a ferpen:^ 

 tibus deletx^pein locus Speluncac, lacus Fundanus, Caieta portus. Oppidii Formiar, 

 Hormiac didii,ut exiftimauere,antiqua Laeftrygonu fedes* Vltra fuit oppidu Pyrc. Co 4^ 

 lonia Minturnar,Lfriamne diuifa Glanico appcIIato.Oppidum Sinuef& cxtremum in 

 adieflo Latio,quam quida Sinopen dixcrc uocitatam.Hinc felix illa Campania eft . Ab 

 hocfinuincipiuntuitifericolles^&tcmulentia nobilisfucco peromnes terrasinclyto, 

 atcpCut uetercs dixcre)fummu Liberi patris cum Ccrcre certamcn ♦ Hinc Setini & Csc^ 

 cubi obt?ndunt agri.His iunguntur FaIerni,Caleni.Dein cofurgunt Mafsici,GauraniV 



Surren tini^ montes.Ibi Laborini campi ftcrnunt,&: in delicias alicx polit mcfsis.Hxc 

 littora fontib.calidis rigantunpra^tcr^ cetcra in toto mari conchylio S: pifce nobili an^' 



notantun Ntifqua generofior olea^ liquor. Et hoc quocj certamen human^ uoluptatis 



tcnuere Ofci,Gra!ci,Vmbri,Tufd,CampaniJn ora Sauo fluuius, Vulturnii oppidum 



cumamne,Litcrnu,Cum?cChaIcWenfiU;Mifenii,portusBaiar5,Bauli,lacusLucrinus5o 



> 



\ 



\ 



