/ 



; 



c. p L I N I r 



SECVNDI NATVRALIS 



2Sl 



HISTORIAE LIBER 



XV, 



y 



Natursc frugiferanam arborum. 



I 



Cap, 



I 



L E A M Thcophraftus e cclcberrimis Graccorum autoribus urbis Rom^ 

 anno circiter quadringcntcfimo quadragefimo, negauit nifi intra x l* jm» 

 pafTuum a mari nafci:t cneftella ucrd omnino no fuille in Italia,Hifpania» 

 at<^ Africa,Tarquinio Prifco regnate , ab annis popuH Rom» clxx xiir^ 

 quac nuc peruenit tras Alpes quocp,&: in Gallias Hifpaniascp medias» Vr 

 Ip bis quidem anno quingentefimoquinto , Appio Claudio Casci nepore, LJunio c o s $• 



oleilibrac duodcnac afsibus uenicre.Et mox anno fexcetefimo oftogefimOjM.Seius L^. 



F*acdilis curulis olci denas libras fingulis afsibus pra^ftitit populo Rom, per totu annii* 



Minuseamiret,quifciatpoftannosxxii*Cn,Pompei^ nii,confuIatuoleumprouincijs 

 Italia mififle^Hcfiodus quoc]p in primis cultu agrorum doccnda arbitratus uita , rieoauit 



Qlcae fatore fruflii ex ea percepifle quen^.Tam tarda tunc res erat* At nunc ctia in plan 

 f arfjs ferunt,translatarumcjp altero anno decerpunt bacca?,Fabianus negat prouenire \n 

 frigidifsimis oleam,necp \x\ caIidifsimis,Genera caru tria ^i^it Virgilius, orchires,& ra^* 

 dios,&: paufias.Nec defiderare raftros.aut falce,ullamue cura.Sine dubio &:in rjs folum 



rnaxime ca^Iumq^ rcfcrt* Veruntame & tondent cum &: uites^atc^ ctia interradi gaudet; 

 2p Confequens carum uindemia eft,arsc]p uel maior,oIeum ^ mufta tempcradi.Ex eadem 



quippe oliua differunt fucci*Primum omniii crudajatcp nondum inchoatse maturitatis: 

 hoc fapore prxftantifsimu» Quin & ex co prima unda pracli laudatifsima , ac deinde per 

 diminutiones,fiue(ut nuper inuentum eft)exilibus rcoulis pede incIufo.Ouanto matu^ 



rior bacca,tanto pinguior fuccus,minuscp gratus.Optima autem ^tas ad decerpendum 

 inter copiam bonitatemcp,incipiente bacca nigrefcere.Noftri uocant drupas, Grarci ue 

 |-d drypetas^Caetero diftat,an maturitas illa in torcularibus fiat,an ramis:rioua fuerit ar^ 



]bor,an fuo tantum bacca fucco,nihilcp aliud quam rores cacli biberit» 



Deoleo» 



Cap. 



11 



Etuftas olco t^dium afi^rt,non item ut uino,plurimum^ ^tatis anhuo eft,prouida 

 iSi libeat intelligere)natura.quippe temulentia? naicetibus uinis,uti necefle no cft: 



y 



ijuinimo inuitat ad feruandu blada inucterati caries. Oleo noluit parci,fecitc]p ea ncccfsi 

 tatepromifcuum & uuIgo.Principatuin hoc quocp bbno obtinuitltalia toto orbe,mai« 

 xime agro Venafrano,eius(:]p parte quac Licinianii Rindit oleumrunde & Licinise gloria 

 pra^cipua oliuse* Vnguenta hanc palma dedere,accomodato ipfis odore. Dedit & pala 

 tum cfelicatiore fententia.De cactero baccas Liciniac nulla auis appetit.Rcliquii certame 

 inter Iftriac terra & Bxticar par eft. Vicinabonitas prouincrjs^excepto Africc frugifero 

 iblo. Cercri totii id natura cocefsit, oleii ac uinu no inuidit tantij,fatisq^ glorix in mcfsis* 

 bus fecit.Rehqua erroris plena,quem in nulla parte uine^ numerofiorc eiTe docebimus,. 



De natura oHuac^&T oleac incipientis» 



Cap, 



III 



40 



Liuae conftant nucleo, oleo, carne, amurca: ianies ha^rc eft eius amara. Fit ex aquis, 

 ideo ficcitatibus minima,ripuis copiola.Suus quidem oliua; fuccus oleum eft, idcp 



o 



pra:cipue ex immaturis intellig!mus,ficut dc omphacio docuimus. Augct oleum ab Ar^ 

 fturi cxortu xvi.Calend.Ocflobris^poftea nuclei increicunt et caro.Cum fiticti imbres 

 copiofi accefl^re,uitiatur oleum in amurca.Huius color oliuam cogit nigrefcere* Ideocp 

 incipicntc nigritia minimum amurcac , ante eam nihil ♦ Et error hominum falfus , txi^i* 

 rnantium maturitatis initium,quod cft uitij proximii. Deindc quod oleum crefcere oli* 

 uac carne arbitranturjCum fuccus omnis in corpus abeat,Iignumcp intus grandeicat.Er^ 

 go tum maximc rigantunQuod ubi cura multa fiue imbribus accidit,oIeum abfumitur, 

 nifi coniccuta fercnitate qu^ corpus cxtcnuet.Omnino enim,ut Thcophrafto placet,eft 



jo olei caula calorjquar e & in torcularibus & iam in cellis multo igne qu^rittTcrtia eft cul 



V, . 



p». 



f 



