/ 



HtSTOkr AE LIB» XVII 



ZSp 



lo 



/ 



mumin Vcnafrano,pinguifsimum in B?:tica, Pucina uiha in fixo coquuntunCarciib^ 

 uites in Pontinis paludibus madent . Tanta eft argumentorum Sc foli uarietas ac diffe^ 

 rentia.Ca^far Vopifcus cu caufam apud cefores ageret , capos Rofe^ dixit Italia? fumen 

 cflre,in quibus perticas pridie rclidas grame operiret.Scd non nifi ad pabulum proban* 

 tur.Non tamen indociles natura nos efle uoluit, & uitia cofefla fecit^etiam ubi bona cer 

 ta non feccrat.Quamobrem primum crimina dicamus* 



Generaterrarum* ; Cap* v 



TErram amaram fiue macra (i quis probare uelit,demonftrant cam atrc degeneresc» 

 herbae:frigidam autcm retorridc nata Jtem uliginofam, triftiarrubricam oculi argil 

 Iamqp,opcri difRcillimas, que^ raftros ac uomeres ingctibus glebis oneret:quanquara 

 non quod opcri,hoc &: frudui aduerfum.Item c contrario cineracea,et fabulum album» 

 Nam fterilis denfa callo facile deprehenditur uel uno idu cufpidis.Cato breuiter atque 

 cx fuo more uitia determinat:Terram cariofam cauc:rteiie pIauftro,neue pecore impel^ 

 las^Quid putamus hac appellationc ab co tatopcre reformidari,ut pcne ueftigijs quocp 

 interdicatCRedeamus ad ligni cariem3&: inuenicmus i!Ia,quac iti tantum abominatur ui 



tia,aridee,fiftuIofa?,fcabr^,cancfcentis,exeff,&pumicof^.Plusdixitunafignificatione, 

 quampofsit ulla copia (ermonfs cnarrari» Eft cnim intcrprctatione uitiorum quscdara 



non aetate(quac nulla in ea intclligi potcft)fed natura fua, anus tcrra:&: ideo infcccunda 

 ad omnia,atc5 imbccilla Jdcm agrum optimum iudicat.ad radicem montium planicie in 



^o meridiem excurrente,quicft totiusltaliac fitus:terramucro tcneram,qua2 uocetur piil:* 



la^Erit igitur ha^c optima,& opcri fatior Jntclligcrc modo libcat dicSa mira fignificatib* 

 ne tcneram:&: quicquid optari dcbct,in eo uocabulo inuenictur. Illa temperatx uberta 

 tis,illa mollis facilisqp cultura?, ncc madida,nec fiticns JUa poft uomerem nitefcens:qua 

 *em fons ingeniorum Homcrus in armis a deo caslatam dixit , zddiditc^ miraculu nigrc 

 {ccntis,quamuis ficrct in aurojlla quam recentcm exquirunt improbar alitcs uomcrem 

 comitantes, coruiqp aratoris ueftigia ipfa rodetes . Reddatur hoc in Ipco luxur ie quoqj 

 {entetia,&aliquain propofitum ♦ Ccrtc Cicero lux doflrinarum aItcra,meliora,inquit, 

 ungucnta fiint quas tcrram,quam quae crocum fapiunt. Hoc enim maluit dixifTe , quam 

 redolent Jta eft profedo,illa crit optima quae unguenta fapiet , Quod ii admonendi ftr^ 



30 mus,qualis fitterrae odorillequiquscritur, contingit ficpe etiam quiefccnte eafub occa 

 fum folis , in quo loco arcus cackftis dcicccrit capita fua : & cum a hccitzte continua im^ 

 maduit imbre:tunc cmittit illum fuum halitum diuinum cx fblc conccptum,cui compa* 



rari fiiauitas nulla pofsit Js efle odor in commota debcbit,repertusqp nerainem fallct:ac 

 dc terra odor optime iudicabit*Talis fere eft in noualibus carfa ueterc fylua, qug confea 

 {iilaudatur^Etinfrugibus quideferendis eadem terrautilior intclligitur,quotiesinter^ 

 mifla cultura quieuit:quod in uineis non fit* Eocp diligentius cligeda eft,nc uera cxiftat 

 opinio eorum quiiamltalig terram cxiftimauerelaflam.Opcris quidem facultasin alijs 

 generibus conftat & cclo,nec poteft arari poft imbres aliqua,uber£atis uitio lcntefccns^ 

 Gontra,in Byzacio Africae illum centcna quinquagena fruge fertilem campum , nullis 

 40 cum ficcus efl arabilem tauris,poft imbres uili afcllo,& a partc altera iugi anu uomcreni 



trahcntc uidimus fcindi . Tcrram cnim tcrra cmendari ( ut aliqui praecipiunt ) fupcr te* 

 nucm pingui inie(Sa,aut gracih bibula^ fiipcr humidam ac pra?pinguc,dementia opCi» 

 raccft.Quid cnimpoteft fpcrarc,quitalem colitC 



DctcrraquamBritannia&Galliaamat» Cap» vi 



Lia cft ratio,quam Britania ct Gallia inuenere alcndi eam ipfa , quod gcnus uocat 

 margam*Spifsior ubertas in ca intelligitunEft autem quidam terrc adeps,ac uelut 



landia in corporibuSjibi dcnfante fc pinguitudinis nudeo, 



DeGraccorumcircaha:cdo(3:rina. Cap» va 



NOn omiferc 8c hoc Gracci.Quidjmiim mtentatum illisC Leucargillon uocat candi 

 dam argillam,qua in Mcgarico agro utuntur , fed tantu ia humida frigida^ terra . 



A 



SO 



FUh. 



as 



