» 



V 



/ 



HISTORIAE LIB, XVII 



^93 



ucftianturifimara colligeda cft circa Martias Calend»cum flauefcereincipit.Dciiidebi^ 

 duo in umbra ficcata ferenda,denfa in refrado , terra fuper minutatim cribrata crafsitu^ 

 dine quae in cuprefsis , Pluuiae (l non adiuuent, rigandum.Diflerendse ex arearii uenis 

 poft annu in ulmaria^interuallo pedali in unamquamqp parte«Maritas ulmos autumno 

 ferere utilius,quia carent femincNam e^ eplantis feruntur * In arbuftum quinquennes 

 fub urbe transferunt,aut(ut quibufdam placet)qua2 uicenum pedum efle cceperunt:ful 

 co qui nouenarius dicitur,altitudine pedii trium,pari Iatitudine,& eo amplius circa^po^ 

 fitas pedes terni undiqp e iblido adaggerantunArulas id uocant in Campania Jnterual* 

 la ex loci natura fumuntun Aridiores (erendas in campeftribus couenit.Populos &C fra* 



*^ xinoSjquia fcftinantius germinant,difponi quoqp maturius conuenit,hoc eft,ab Idibus 



Feb^plantis & ipfas nafcentes» In difponendis arboribus arbuftisqp ac uineis,quincun^ 

 cialis ordinu ratio uulgata 8C necefIaria,non perflatu modd utilis,uerum & afpe<flu ora 

 ta^quocuncj modo intueare,in ordinem fe porrigentc uerfuPopulis eade ratio feminc 

 qua ulmos ferendi,transferedi quocj efeminarijs eadem & fyluis* Ante omnia igitur in 

 fimilem transferri terra aut meliorem oportetNec e tepidis aut praccocibus in frigidos 

 aut ferotinos fitus,ut neque ex his in illosPraefoderc fcrobes ante ( ii fieri poflet) tanto 

 prius donec pingui cefpite obducantunMago ante anniJ iubet,ut folem pluuiasc]p com 

 bibant:aut Ci id conditio largita no fit,ignes in medio fieri ante mefes duos,nec nifi poft 

 imbres in his feri ♦ Altitudinem eorum in argillofb aut duro folo trium cubitoru efle in 



20 quam(^ parte.In prunis palmo amplius , & ubic;^ caminata fofTura ore coprefsiore Gnu 



Nigra uero terra duo cubita,&: palmum quadratis anguIis^Eadem menfura Greci auto 

 res confentiunt,non altiores quino femipede efle debere,necIatiores duobus pedibu?. 

 Nufquam uero {efquipede minus altos,quoniam m humido folo ad uicina aquae perue 

 niat^CatOjfi locus aquofus fit,inquit,latos pedes ternos in faucibus,imoscp palmu Sc pc 

 dem,altitudine iiiupedum^eos lapide conflerni^aut d non fit,perticis falignis uiridibus* 

 Si necp cae fint,farmentis,ita utinaltitudinemfemipede trahantur.Nobis adrjciendum 

 uidetur ex pracdifta arboru natura^ut altius demittatur ea quae fumma tellure oraudent, 

 tanquam fraxinusj olea, H^c & fimilia quaternos pcdes oportet demitti^Caeteris fat eft, 

 fi altitudinispedes ternos efFecerint.Excide,inquit,radiceiftaPapyrius Curforimpera 



30 tor,adterroremPra:ncftinorupraEtoris*Diftringifecuriusfetefte,innoxiiiabradipar;? 



tes quefcnudauerint terra.AIiquilapides rotundos fubfjcimaliit, qui Sc contineanthu 

 morem,& tranfmittant:non item planos facere,& a terreno arcere radice, exiftimantes«. 

 Glarea fubftratainter utramc^ fententiam fuerit. Arborem nec minore bima,nec maio 

 rem trima transferri quidam prccipiunt:ali) cum annu impIeat:Cato crafsiorem quincp 

 digitis^Non omififlet idem, fi attineret meridianam cgli parte fignare in corticcjUt tranf 



Iatainijfdem&afruetisftatuereturhoris:neaquiloniacmcridianisoppofitcfolibusfia 

 dcrentur,et algerent meridiang aquiIonibus»Quod e diuerfo affedant etiam quidam in 

 uite fi'co^,permutantes in contrarium^Denfiores enim folio ita fieri^magiscjp protege^ 

 re fru(S:um,& minus amittere:ficum^ fic ctiam fcanfilem fieri. Plcricp id demum cauet, 

 40 utplaoadeputaticacuminis meridiem fpedet, ignari fiflTurisnimrj uaporisopponiJd 



quidem in horam diei quintam uel oftauam fpccH^are maluerim ♦ Mque latct non neglitf 

 gendum,ne radices mora inarefcantjneuc a feptcntrionibus , aut ab ea parte celi ufqp ad 

 cxortum brumalem uento flantc cflfbdiantur arbores , aut certe non aduerfi i]s uentis 

 radices pracbeantur ♦ Propter quod emoriuntur ignaris caufae agricolis^Catoomnes 

 uentos,&: imbrem quoc^ in tota translatione damnatEt hoc proderit,quampIurimum 

 terrac in qua uixerint,radicibus coha2rerc,ac totas ccfpite circumligari: cum ob id Cato 

 in corbibus transferri iubeat.Proculdubio utilifsime quidam fummam terram conten^ 

 tus eft fubdi^Quidam Punicis malis fubftrato lapidc , non rumpi pomum in arboribus 

 tradunt.Radices inflexas poni melius» Arborem ipfam itaIocari,ut media Cit totius fcro 



50 bis,neccfrarium.Ficus fi fcilla(bulborum hoc genus eft) fcratur, ocyfsiiic fcrrc traditur 



?lin. 



5 pomum 



- 



1 



• 



/ 



■ 



